مقدمه‌
لَقَدْ كانَ فِى قَصَصِهِمْ عِبْرَةٌ لِأُوْلِى الْأَلْبابِ ... (يوسف/ ١١١)
به راستى در سرگذشت آنان، براى خردمندان عبرتى است.
نهضت مقدّس سيّدالشهداء عليه السلام آميزه‌اى از عشق، عرفان، حماسه و ايثار است. اين نهضت پرشكوه تجلّى فرهنگِ ناب اسلامى است؛ و براى همه و هميشه عبرت و اسوه است. عاشورا در پهنه تاريخ بشر، گسترده است. از آدم عليه السلام تا خاتم صلى الله عليه و آله و سلم و تا مهدى عليه السلام، بر حسين عليه السلام و خاندان و يارانش گريسته‌اند، و بر حماسه و ايثار و اخلاصشان درود گفته‌اند.
سال شصت هجرى بود. شش دهه از هجرت آخرين پيغامبر الهى، كه حسين عليه السلام درس‌آموز مكتب او بود، مى‌گذشت. او مى‌ديد جامعه و ارزش‌هايى را كه جَدّ بزرگوارش بنيان نهاده بود، چگونه رفته رفته رو به تباهى و ويرانى مى‌رود، و آداب و سنن جاهلى دوباره جان مى‌گيرد. در اين هنگام بود كه طاغوت بنى‌اميه، معاويه فرزند بوسفيان، به هلاكت رسيد، و عالَمى از شرّ او آسود. اما فرزند پليدش به جاى او نشست و گستاخانه جاهلان و جلّادان بنى‌اميّه را به تعقيب حسين عليه السلام روانه كرد، تا اين آخرين سنگر مقاومت را درهم بشكند. امام چاره‌اى جز هجرت از مدينه جدّش نديد. راهى مكّه شد، سرزمين وحى. اما در آنجا نيز وى را آرام نگذاشتند. سرانجام با دعوت‌هاى مكرّر مردم كوفه، و براى پاسداشت حرمت كعبه، از آن سرزمين گام بيرون نهاد. آنان كه پيام حسين عليه السلام را شنيده و هدف عالى او را دريافته بودند، همراه او شدند و در ركابش رفتند و رفتند تا به سرزمين موعود رسيدند: كربلا. اينجا بود كه حراميان راه بر او بستند و در محاصره‌اش‌