کتاب غناء - فقیهی، محسن - الصفحة ١٨٩ - دیدگاه نفی استثنا
رواِیت دوم: «و رواه عَلِيُّ بْنُ جَعْفَرٍ فِي کتَابِه قال: سَأَلْتُهُ عَنِ الْغِنَاءِ أَ يَصْلُحُ فِي الْفِطْرِ وَ الْأَضْحَى وَ الْفَرَحُ يَکونُ قَالَ: لَا بَأْسَ مَا لَمْ يُزْمَرْ بِهِ».١
علِی بن جعفر مِیگوِید از برادرم موسِی بن جعفر؟عهما؟ پرسِیدم: آِیا غناء در روز عِید فطر، عيد قربان و شادى، جايز است؟ فرمود: تا زمانِی که با نِی (و آلت موسِیقِی) همراه نباشد، اشكالى ندارد.
برخِی از فقها به اِین دو رواِیت استدلال کرده و گفتهاند: اختلاف ذِیل دو رواِیت (لمِیزمر به؛ لم ِیعص به) موجب اضطراب متن رواِیت نمِیشود؛ زِیرا معناِی آنها به ِیکدِیگر نزدِیک است.٢
دِیدگاه نفِی استثنا
برخِی از فقها در مقام ردّ استثناِی از حرمت غنا مِیگوِیند: تحرِیم غناء، مانند تحرِیم زنا است؛ رواِیات آن متواتر و ادلّه آن بسِیار زِیاد است که در قرآن از آن به «قول زور، لهوالحدِیث و ...» تعبِیر شده است و در رواِیات بهعنوان محرّک بر فجور و عصِیان است. گوِیِی تحرِیم آن از امور عقلِی است که قابل تقِیِید و تخصِیص نِیست؛ بنابراِین امکان استثنا و تخصِیص آن با برخِی رواِیت، بعِید است.٣
اِین استبعاد مرحوم کاشف الغطاء وجهِی ندارد؛ زِیرا بنا بر اعتراف عالمان اصول، مِیتوان با خبر واحد معتبر، عامّ قرآنِی و عامّ متواتر را تخصِیص زد؛ چهرسد به عمومات حرمت غناء که در دلالت بر مطلوب، قوِی نبود. تفاوتِی که در عبارات نسبت به حرمت غناء وجود داشت، موجب ضعف دلالت آن مِیشود.
١ . مسائل علِی بن جعفر، ص١٥٦؛ وسائل الشِیعة، ج١٧، ص١٢٢.
٢ . أنوار الفقاهة (کتاب التجارة)، صص٢٦٦ ـ ٢٦٧.
٣ . ر.ک: شرح القواعد، ص٣٧.