کتاب غناء - فقیهی، محسن - الصفحة ٤٤ - اشکالات دیدگاه حرمت عرضی
مِیشدند، به صداِی آنان گوش مِیدادند، سخن باطل مِیگفتند و کمان، تار و... مِینواختند.١
وِی در سخن دِیگرِی مِیگوِید: شنِیدن غناِیِی که اشعار آن متضمّن بِیان بهشت و جهنّم، تشوِیق به آخرت، وصف نعمتهاِی خدا، بِیان عبادات، ترغِیب به امور خِیر و ... است، اشکالِی ندارد؛ زِیرا همه اِین امور باتوجه به آِیه ({َقْشَعِرُّ مِنْهُ جُلُودُ الَّذينَ يَخْشَوْنَ رَبَّهُمْ ثُمَّ تَلينُ جُلُودُهُمْ وَ قُلُوبُهُمْ إِلى ذِكْرِ اللَّه)٢ ذکر خداوند است.٣
بنا بر دِیدگاه محقّق سبزوارِی و فِیض کاشانِی رحمهما الله، غناء بهدلِیل زمِینهسازِی براِی گناهان و عناوِین حرام دِیگر، موضوع حرمت شرعِی قرار گرفته است؛ ِیعنِی اگر غناء با هِیچکدام از اِین عناوِین محرّم نباشد و فقط صوت زِیباِیِی باشد که باعث شادِی مِیشود، موضوع هِیچحرمتِی نِیست.
اشکالات دِیدگاه حرمت عرضِی
فقهاِی بزرگوار، اشکالاتِی بر حرمت عرضِی و غِیرِی غناء بِیان کردهاند:
اشکال اول: گرچه در برخِی رواِیات، حرمت غناء، مقِیّد به ضماِیمِی مانند ورود مردان بر زنان و ... شده ولِی در رواِیات دِیگرِی، غناء بهتنهاِیِی (من حِیث هو) موضوع حرمت و اجتناب قرار گرفته، نه به اعتبار انضمام به برخِی از محرّمات خارجِی؛ پس رواِیاتِی در ادلّه حرمت غناء وجود دارد که موضوع آن، غناء مطلق است.
بسِیارِی از اخبار حرمت غناء، نهتنها بر حرمت غِیرِی و عرضِی غناء دلالت ندارد بلکه اِین اخبار، ظهور و برخِی از آن صراحت در حرمت نفسِی و ذاتِی غناء دارد، نه
١ . مفاتِیح الشرائع، ج٢، ص٢١.
٢ . سوره زمر، آِیه ٢٣.
٣ . الوافي، ج١٧، ص٢٢١ـ٢٢٣.