کتاب غناء - فقیهی، محسن - الصفحة ٢٦ - معنای ترجیع

معناِی ترجِیع

«الترجِیعُ تردِید الصَّوت في الحلق؛ مثل ترجِیع أهل الألحان في القراءة و الغناء».١ ترجِیع، برگرداندن و تکرار صوت در حلق است؛ مثل تکرار کردن اهل الحان در قرائت و غناء.

همچنِین گفته شده: «الترجِیع في الأذان، تکرِیر الشّهادتِین جهراً بعد إخفائهما و تردِید الصوت في الحلق».٢ ترجِیع در اذان ِیعنِی تکرار شهادتِین با صداِی بلند پس از ٣ شهادتِین و گرداندن صوت در حلق است.

محقّق سبزوارِی رحمه الله در تعرِیف ترجِیع مِی‌گوِید: ترجِیع، گرداندن صوت در حلق است که به‌دلِیل تکرار الفاظ و اصوات، با نغمه‌هاِی مختلف پدِید مِی‌آِید.٤

سِیّدعاملِی رحمه الله نِیز ترجِیع را به نزدِیک شدن انواع حرکات صوت و نفس، معنا کرده است.٥ وِی ذِیل تعرِیف اول غناء (کشِیدن صدا همراه ترجِیع طرب‌آور) مِی‌گوِید: مراد از اطراب و تطرِیب در غناء، غِیر از طرب به معناِی سستِی ناشِی از حُزن ِیا سُرور است. شاهد بر اِین ادّعا سخن لغت‌دانان است؛ چراکه در صحاح گفته شده: «تطرِیب در صوت به معناِی کشِیدن و تحسِین صوت است‌».٦ همچنِین در مصباح المنِیر گفته شده: «طَرَّب في صَوتِهِ» ِیعنِی «مدَّهُ و رجَّعَهُ» صداِیش را کشِید و تکرار کرد.٧

١ . ر.ک: الصحاح، ج٣، ص١٢١٨.

٢ . القاموس المحِیط، ج٣، ص٣٧.

٣ . صداِی آهسته.

٤ . کفاِیة الأحکام، ج٢، ص٧٥٠.

٥ . مفتاح الکرامة، ج١٢، ص١٦٨.

٦ . الصحاح، ج١، ص١٧٢.

٧ . مصباح المنِیر، ص٣٧٠.