کتاب غناء - فقیهی، محسن - الصفحة ٢٣ - طرب فعلی و شأنی

مراتب طرب

طرب مراتبِی دارد؛ مرتبه‌اِی فقط شادِی و سرور در شخص پدِید مِی‌آورد، مرتبه بالاتر، انسان از حالت طبِیعِی خارج شده و به «بِی‌خودِی» مِی‌رسد و در مرتبه‌ بالاتر از آن، عقل انسان به کلِی زاِیل مِی‌شود و افعال دِیوانگان از شخص عاقل سرمِی‌زند. از اِین سه مرتبه مذکور، آنچه بدون شک حرام است، حکمش مشخص است‌ ولِی آنچه مشکوک باشد، اصل اباحه درباره آن اجرا مِی‌شود.

اِین بناِیِی است که به‌طورکلِی درباره موضوعات خارجِی رعاِیت مِی‌شود؛ مثلاً اگر بر سر سفره‌ غذاِی کسِی بنشِینِید و نسبت به پاکِی اموال و داراِیِی مِیزبان، شک داشته باشِید، اصل را بر حلِیّت اموال او مِی‌گذارِید. در موارد مشکوک موضوعات خارجِی مثل غناء ِیا غذاِی دِیگران، اصل بر اباحه و حلِّیت است.

هر کسِی مِی‌تواند احتِیاط کند و غذاِی مشکوک نخورد ِیا صداِی مشکوک را نشنود اما اِین احتِیاط، وظِیفه‌ شرعِی شخص نِیست. در مواجه با مصداقِی از صوت مطرب، نمِی‌توان به عموم حرمت غناء استناد کرد؛ زِیرا تمسّک به عام در شبهه‌ مصداقِیه، جاِیز نِیست. اگر به صرف شک در غناِیِی بودن صدا ِیا آوازِی، آن را جزء عموم حرمت غناء که از ادلّه آن به دست آمده بدانِید، در فردِی مشکوک، حکم عام را جارِی کرده‌اِید که قطعاً جاِیز نِیست؛ زِیرا دلِیلِی بر شمول حجّت عام نسبت به اِین فرد، وجود ندارد بلکه ممکن است غناء باشد ِیا نباشد.

طرب فعلِی و شأنِی

آِیا ملاک پِیداِیش غناء، پدِید آمدن طرب بالفعل در شخص است؟ ِیعنِی باِید حالت طرب در شنونده و ِیا آوازخوان پدِید آِید ِیا اِین‌که باِید به ظرفِیت صدا توجه کرد و توانمندِی آن را در پِیداِیش طرب لحاظ کرد؟ به عبارت دقِیق‌تر، آِیا طرب فعلِی ملاک