کتاب غناء - فقیهی، محسن - الصفحة ١٠٨ - دلایل حرمت فیالجمله

برخِی از فقها به اِین رواِیت استدلال کرده‌اند.١

سند اِین رواِیت به‌دلِیل مهمل بودن «محمد بن محمد بن عصام کلِینِی» ضعِیف است. همچنِین دلالتش نِیز، أخصّ از مدعا است؛ زِیرا بر حرمت مطلق غناء دلالت ندارد.

کلام فقها ذِیل رواِیات

مرحوم بحرانِی معتقد است که مجموع اِین رواِیات، تصرِیح بر حرمت مطلق غناء دارد. اگر قرار بود نفس غناء، جاِیز ِیا حتِی مستحب باشد و تنها به‌دلِیل محرّمات خارجِی مانند موسِیقِی، محتواِی باطل و ... حرام شود، چگونه در برخِی از اِین رواِیات، گوش کردن غناء، دستمزد آوازخوان، سود به‌دست‌آمده از خرِیدوفروش و آموزشش تحرِیم شده است؟٢

نقد و بررسِی: اگر مراد وِی از رواِیات صرِیحِی که بر حرمت مطلق غناء دلالت دارد، رواِیات مطلقِی باشد که حرمت در آن‌ مقِیّد به کنِیز آوازخوان، ورود مردان بر زنان، آلات موسِیقِی ِیا غِیره نشده باشد، سخنش صحِیح است و غناء، فِی‌الجمله حرام است اما اگر مرادش از حرمت مطلق غناء، حرمت غناء در تمام مصادِیق متِیقّن و مشکوک آن باشد، نمِی‌توان از رواِیات، چنِین نکته‌اِی را برداشت کرد بلکه نهاِیت دلالت رواِیات مطلق، تحرِیم فِی‌الجمله غناء است؛ ِیعنِی غناء در موارد متِیقّن حرام و در موارد مشکوک، جاِیز و حلال است.

البته ظاهرا مرحوم بحرانِی در تقابل با فقهاِیِی مانند مرحوم نراقِی، به حرمت مطلق غناء معتقد است؛ زِیرا آن‌ها غناء را در فرض اشتمال بر محتواِی باطل حرام مِی‌دانند و اگر محتوا حق و شامل مطالب عرفانِی و توحِیدِی باشد، اشکالِی ندارد. مرحوم بحرانِی با دِیدگاه حرمت مطلق غناء مِی‌خواهد دخالت محتوا را از تحرِیم غناء بگِیرد. از دِیدگاه وِی، ظهور رواِیات، غناء را به‌عنوان کِیفِیتِی در صداِی آوازخوان، تحرِیم مِی‌کند.

١ . مهذّب الأحکام، ج١٦، صص١٠٩ ـ ١١٠؛ أنوار الفقاهة (کتاب التجارة) ص٢٥٤؛ المواهب، ص٥٢٥.

٢ . الحدائق، ج١٨، ص١٠٨.