حضرت محمد٦ هستند که دارای مقام عصمت بوده و در حدیث ثقلین[١] به عنوان ثقل قرآن معرفی شده‌اند. دارندگان مقام عترت، منحصر در دوازده معصومی هستند که شیعه آنان را به عنوان امام پذیرفته است.[٢] مقصود از وراثت، آگاهی جامع و خطا ناپذیر عترت: از تمامت قرآن و سنّتِ پیامبر٦ در تبیین و تعلیم قرآن است که از طریق وراثت به آنان انتقال یافته است. لازمه این آگاهی اعطای فهم و قوۀ استنباط ویژه و خطا ناپذیری به افراد عترت نبوی است، به گونه‌ای که تحصیل آن فراتر از تعلیم و تعلّم عادی باشد. مراد از وصف برگزیده نیز انتخابی و انحصاری بودن وراثت از طریق وحی است. انتخاب عترت نبوی به عنوان وارثان قرآن وحیانی و الهی بوده و بر حکمتی خاص استوار است. از این رو، عمومیت بردار و قابل توسعه نیست. تحقق این وراثت در شان عترت نبوی، در احادیث نبوی و اهل بیت: مورد تأکید قرار گرفته و معصومان بر تفسیر و تطبیق انحصاری آیه در خصوص عترت نبوی پای فشرده‌اند و علیه مخالفان بدان احتجاج نموده‌اند. افزون بر ادله قرآنی _ روایی، متکلمان امامیه با استناد به دلیل عقل نیز ضرورت وراثت کتاب و سنّت برای عترت را به اثبات رسانده‌اند که در آیۀ مذکور ضرورت یاد شده از سوی وحی تمهید شده است. متکلمان امامیه از این مبنا با عنوان «ایداع علم الکتاب عند العترة و الاحاطة بالسنة» یاد کرده و آن را دلیلی برهانی و مستفاد از سنّت نبوی دانسته‌اند که مطابق آن هیچ گونه جدایی بین قرآن و عترت نبوی وجود ندارد و با وجود عترت، تردیدی در شریعت نمی‌ماند و نیازی به کاربرد قیاس در استنباط احکام شرعی پیدا نمی‌شود[٣].

روایات تفسیرگر آیۀ وراثت كتاب

روایات متعددی از اهل بیت: در تفسیر آیۀ وراثت کتاب گزارش شده است. آن‌گونه که در ادامه مقاله نیز خواهد آمد، از ویژگی‌های روایات تفسیرگر آیۀ وراثت کتاب، پرسمانی و جدلی بودن آنهاست. توجه به فضای صدور روایات نشان‌گر این نکته است که راز صدور برخی از آنها برخی از پرسش‌ها و شبهات بوده است. در این قسم روایات، مخاطبان از امامان در باره مفهوم و مقصود حقیقی وارثان برگزیده سؤال بوده و امامان در پاسخ به روشنگری پرداخته‌اند.[٤] برخی دیگر نیز

[١]. الکشاف عن حقائق التنزیل و عیون الأقاویل، ج٣، ص٣٠٨؛ تفسیر النسفی، ج٣، ص٣٤٣.

[٢]. برخی از آرا را بنگرید: مجمع البیان، ج٨، ص٢٤٦.

[٣]. تفسیر السمعانی، ج٤، ص٣٥٨.

[٤]. مجموعه اقوال را یکجا بنگرید: جامع البیان فی تاویل آی القرآن، ج٢٢، ص١٥٩ - ١٦٣.