در این بخش، ارزش رجالی روایات راویان بررسی می‌شود. از آنجا که هر مدخل رجالی شامل دو بخش «معرفی» و «ارزیابی» است، و هر حدیث نیز شامل دو بخش«سند» و «متن» است، در آغاز، نقش «سند» روایات راویان در «معرفی» راویان احادیث و سپس نقش «متن» روایات ایشان در «ارزیابی» راویان خواهد آمد.

٢-١. نقش سند احادیث راوی در معرفی وی

یکی از فوایدی که بیشتر بر بررسی سندی روایات راوی مترتب است، اهمیتی است که در معرفی راوی از زوایای گوناگون دارد. شوشتری این منبع را با چهار رویکرد دنبال کرده است.

الف. معرفی راویان ناآشنا با سند احادیث راوی؛ از تحلیل سند روایات راویان، می‌توان در معرفی راویانی که در کتب رجالی به صورت کامل معرفی نشده‌اند، بهره گرفت.

شوشتری با بررسی سند روایات در کتب حدیثی و ... گاه عناوین جدیدی را به کتب رجال افزوده است؛ برای مثال، در شرح حال «ابراهیم ابن مخلد بن جعفر ابواسحاق القاضی» می‌گوید این راوی یکی از مشایخ صاحب کتاب معروف به دلائل الامامه است؛[١] زیرا این راوی در سند احادیث مربوط به مناقب حضرت زهرا٣ در آن کتاب قرار گرفته است.[٢]

یکی از موضوعات بخش معرفی راویان اشاره به راوی و مروی عنه اوست. در مثال زیر، شوشتری با بررسی سند روایات راوی به «تعیین راوی و مروی عنه» او پرداخته است. شوشتری در شرح حال «یحیی بن الحجاج»، پس از آن که سخنان شیخ و نجاشی را در باره او می‌آورد، به تعیین راوی و مروی عنه وی پرداخته و می‌گوید که او از برادرش«خالد» روایت می‌کند؛ همان گونه که در باب اجاره کتاب التهذیب آمده است و «ابن ابی عمیر» در باب سلف متاع تهذیب از او روایت می‌کند:

و یروی عن اخیه خالد كما فی اجارات التهذیب ... و روی عنه ابن ابی عمیر فی سلف متاعه.[٣]

ب. نقش سند احادیث راوی در تأیید و شرح منابع مستقیم رجالی؛ کاربرد دیگر بررسی سند روایات راویان، تأیید منابع مستقیم رجالی است؛ به این معنا که اگر منابع غیر مستقیم (سند روایات راویان) محتوای منابع مستقیم رجالی را تأیید کند، پشتوانه‌ای اعتماد ساز برای آن خواهد بود؛ برای مثال، رجال برقی در شرح حال «ابراهیم ابن سنان»، او را جزء اصحاب امام صادق٧ محسوب کرده و گفته‌اند که این راوی به غیر از امام صادق٧ از امام دیگری حدیث نقل نکرده

[١]. الغارات، ج٢، ص٣٥٧؛ شرح نهج البلاغه، ج٤، ص٩٢.

[٢]. قاموس الرجال، ج٩، ص٢٤٣.

[٣]. رجال النجاشی، ص٢٤٠.