١. مرتبه اول مقام لاتعین است که آن را مرتبه هویت و اطلاق گویند. خداوند در این مرتبه هیچ قیدی ندارد و به اصطلاح «وجود لا بشرط مقسمی» دارد.[٢] مرتبه اطلاق به حسب رتبه مقدم بر تقیید است. «تاء» در کنت کنزاً اشاره به این مرتبه است.

٢. مرتبه بعدی تعین برای ذات لا تعین و تجلی ذات است برای ذات. این مرتبه عبارت است از علم ذات به ذات به نحو اجمال؛ به طوری که ذات الهی به نحو اجمال و بساطت کمالات ذاتیه را مشاهده می‌کند. این مرتبه را عرفا «احدیت» می‌گویند. در این مرتبه فقط اطلاق کنزیت می‌شود و حکم به تفصیل سایر صفات نمی‌شود.

٣. مرتبه بعدی تجلی عشقی است که از لوازم تجلی علمی است. در این مرتبه به خاطر این که ذاتش در نهایت جمال و کمال است، پس عاشق و محب ذات خواهد بود و لذا گفته می‌شود: «انه تعالی مرید بذاته». کلمه «فاحببت» در حدیث اشاره به این مرتبه است.

٤. بعد از تجلی علمی و عشقی ذات حق تعالی کمالات خود را به نحو تفصیل مشاهده می‌کند و اولین کثرت در هستی به وجود می‌آید. در نتیجه کمالات صفاتیه از یکدیگر جدا شده و گفته می‌شود: هو العلم و القدرة و الحیاة و الارادة، و السمع و البصر و الکلام. و با ملاحظه صفات ذاتیه با ذات اسامی سبعه، یعنی عالم و قادر، حی، سمیع، بصیر، مرید و متکلم محقق می‌شود. از این مرتبه به مرتبه «واحدیت» تعبیر می‌شود. هر اسمی از این اسامی لوازمی دارد؛ مثلاً عالم که بدون معلوم نیست. از این لوازم به اعیان ثابت تعبیر می‌شود. همه اعیان ثابت به وجودی واحد و بسیط در ذات الهی موجودند.

٥. در تجلی چهارم، اعیان ثابت به واسطه فیض مقدس وجود خارجی پیدا کرده و در جهان هستی پا به عرصه وجود می‌گذارند. «فخلقت الخلق» اشاره به این مرتبه است.

٦. نتیجه خلقت پروردگار ظهور خودش است در مرتبه واحدیت. و احدیت ظهور علمی داشت
و در اینجا ظهور فعلی دارد که عبارت «لکی اعرف» اشاره به این ظهور فعلی است؛ یعنی
«لکی اظهر».[٣]

مرحوم شعرانی می‌گوید:

.[٧٨٠] ج٤، ص١١٧.

[١]. کتاب العین، ج٥، ص٣٢١؛ الصحاح، ج٣، ص٨٩٣.

[٢]. وسائل الشیعة، ج٩، ص٣٠.