موسوعة الإمام الخميني 47 (سرّ الصلوة) - الخميني، السيد روح الله - الصفحة ١٢٦ - فصل هشتم در اشاره اجماليه به تفسير سوره شريفه توحيد

چنانچه اگر «اسم اللَّه» در آيه شريفه‌ بِسْمِ اللَّهِ ... غير از مقام مشيّتْ مقام ديگر باشد از اسماء ذاتيه و غير آن يا اعيان ثابته يا اعيان موجوده يا عوالم غيبيه و شهادتيه يا انسان كامل، نيز تفسير جميع سوره فرق مى‌كند.

و همين طور اگر «اللَّه» الوهيت ذاتيه يا ظهوريه باشد و «رحمن» و «رحيم» در بسمله صفت براى «اسم» باشد يا براى «اللَّه»، تفسير سوره شريفه فرق مى‌كند.

چنانچه اگر «باء» در بسمله براى استعانت يا ملابست، يا متعلّق به ظَهَرَ باشد، يا متعلّق به خود سوره، يا به هر يك از اجزاء آن باشد، فرق‌ها حاصل شود.

چنانچه نيز، به حسب مقامات قرّاء، از وقوع در حجاب كثرت يا غلبه وحدت يا صحو بعد المحو و يا مقامات ديگر كه سابقاً ذكر شد، تفسير سوره را بايد فرق گذاشت، و احاطه به جميع آنها و به تفسير حقيقى قرآن، كه كلام جامع الهى است، از طوق امثال نويسنده خارج است «إِنَّما يَعْرِفُ الْقُرْآنَ مَنْ خُوطِبَ بِه» [١] و آنچه ذكر شد على سبيل الاحتمال بود. واللَّه الهادى.

فصل هشتم در اشاره اجماليه به تفسير سوره شريفه توحيد

بدان كه در بِسْمِ اللَّهِ‌ اين سوره و متعلق آن، همان احتمالات است كه در سوره شريفه حمد ذكر شد [ه‌] است؛ ولى در اينجا به مناسبت تعلّق آن به‌ قُلْ هُوَ كه ترجمان از مقام مقدّس ذات من حيث هو است يا مقام غيب هويت است يا مقام اسماء ذاتيه است، سالك بايد در حال استهلاك در هر يك از اين‌

[١] «قرآن را فقط آن كس كه قرآن بدو خطاب شده مى‌شناسد». (الكافي، ج ٨، ص ٣١١، حديث ٤٨٥؛ بحار الأنوار، ج ٢٤، ص ٢٣٨، حديث ٦)