موسوعة الإمام الخميني 47 (سرّ الصلوة) - الخميني، السيد روح الله - الصفحة ١١٣ - كلام بعض اهل معرفت در انقسام نماز بين حق و عبد

و در إِيَّاكَ نَعْبُدُ وَ إِيَّاكَ نَسْتَعِينُ‌ خود را به خطاب حضورى از غيب تعيّنات، بلكه حجاب اسماء و صفات، خارج دان تا عبادت و ثنا به لسانِ ذاتِ مفتقر، براى ذاتِ مستغنى واقع شود.

و اگر از اهل خصوصى و به ترك خويشتن مخصوصى، از حجاب خودى خارج شو تا لايق «هذا بَيْني وبَيْنَ عَبْدي ولِعَبْدي ما سَأَل» [١] شوى.

پس به لسان حقّ آنچه را حقّ براى تو قرار داده طلب كن؛ و تا آخر سوره كه رسيدى، منتظر «هذا هُوَ الَّذي لِعَبْدي» [٢] باش.

كلام بعض اهل معرفت در انقسام نماز بين حق و عبد

و بعض اهل معرفت گويند: «چنانچه حمد تقسيم شده بين بنده و حق- چنانچه در حديث نبوى‌ [٣] است- پس، از اول سوره تا إِيَّاكَ نَعْبُدُ از حق است و إِيَّاكَ نَعْبُدُ وَ إِيَّاكَ نَسْتَعِينُ‌ مشترك بين حق و عبد است؛ و از آنجا تا آخر سوره مختص به عبد است همين‌طور نماز نيز بدين ترتيب منقسم است: پس سجود براى حق است خاصه، زيرا كه عبد فانى است؛ و قيام براى عبد است، چون در خدمت مولا ايستاده؛ و ركوعْ حالت مشتركه است كه در آن انوار الهيّه در موطن عبد ظاهر مى‌شود» [٤]، انتهى.

نويسنده گويد: و نيز مادامى كه عبد در كسوه عبوديت است، نماز و جميع اعمال آن از عبد است؛ و چون فانى در حق شد، جميع اعمال او از حق است و

[١] أسرار العبادات وحقيقة الصلاة، ص ٤٧.

[٢] «اين است آنچه براى بنده من است». (بحار الأنوار، ج ٨٩، ص ٢٢٦، حديث ٣)

[٣] بحار الأنوار، ج ٨٩، ص ٢٢٦، حديث ٣.

[٤] أسرار العبادات و حقيقة الصلاة، ص ٤٧.