موسوعة الإمام الخميني 47 (سرّ الصلوة) - الخميني، السيد روح الله - الصفحة ١٢٥ - تفسير سوره حمد

مرتبه غيب اعيان ثابته، حق‌طلب و حق‌جو هستيم و هركس در هر مطلوبى طلب تو كند و با هر محبوبى عشق تو ورزد: فِطْرَتَ اللَّهِ الَّتِي فَطَرَ النَّاسَ عَلَيْها [١]؛ يُسَبِّحُ لَهُ ما فِي السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ‌ [٢].

و چون سالك را اين مشاهده دست دهد و خود را به شَراشرِ اجزاء وجوديه خود، از قواى مُلكيّه تا سراير غيبيه، و جميع سلسله وجود را عاشق و طالب حق بيند و اظهار اين تعشّق و محبت را نمايد، از حق استعانت وصول طلبد و هدايت به صراط مستقيم را- كه صراط ربّ الانسان است‌ إِنَّ رَبِّي عَلى‌ صِراطٍ مُسْتَقِيمٍ‌ [٣] و آن صراط «منعم عليهم» از انبياء كمل و صدّيقين است كه عبارت از رجوع عين ثابت به مقام اللَّه و فناى در آن است نه فناى در اسماء ديگر كه در حدّ قصور يا تقصير است- طلب كند. چنانچه منسوب به رسول اكرم است كه فرموده: «كانَ أخي مُوسى‌ عَيْنُهُ الْيُمْنى‌ عَمْياءَ وَأخي عيسى‌ عَيْنُهُ الْيُسْرى‌ عَمْياءَ وَأنَا ذُوالْعَيْنَيْن» [٤]. جناب موسى را كثرت غلبه بر وحدت داشت، و جناب عيسى را وحدت غالب بر كثرت بود؛ و رسول ختمى را مقام برزخيت كبرا، كه حدّ وسط و صراط مستقيم است، بود.

تا اينجا تفسير سوره بنابر آن بود كه عالمين حضرات اعيان باشد. و اگر عالمين حضرات اسماء ذاتيه يا اسماء صفتيه يا اسماء فعليه يا عوالم مجرّده يا عوالم مادّيه يا هر دو يا جميع باشد، تفسير سوره فرق مى‌كند.

[١] «آن فطرت الهى كه مردم را بر آن آفريد». (الروم (٣٠): ٣٠)

[٢] «آنچه در آسمان‌ها و آنچه در زمين است او را تسبيح مى‌گويند». (الحشر (٥٩): ٢٤)

[٣] «به درستى كه پروردگار من بر راه راست است». (هود (١١): ٥٦)

[٤] «برادرم موسى را چشم راست نابينا بود، و برادرم عيسى را چشم چپ، و من داراى دوچشم هستم». (بيان السعادة، ج ٤، ص ٩٩ و ١٢٧)