اخلاق فاضل - فاضل لنكرانى، محمد - الصفحة ٣٢٨ - درس پنجاه و چهارم آشنايى به زمان
در روايت ديگرى چنين وارد شده است:
عَنْ أَبِىعَبْدِاللَّهِ (ع) قَالَ: «الْعَالِمُ بِزَمَانِهِ لَا تَهْجُمُ عَلَيْهِ اللَّوَابِس». [١]
كسى كه خصوصيات زمان خودش را درك كند و به آن آشنا باشد، چيزهايى كه انسان را به اشتباه مىاندازد و نمىگذارد انسان مسير حقيقت را طى كند و باعث انحراف مىشود، ديگر به او هجوم نمىآورد.
البته اين روايت، مفهوم دارد و مفهومش اين است كه اگر كسى نسبت به موقعيت زمانى خود، آگاهى و اطلاع نداشته باشد، لوابس بر او هجوم مىآورند.
اگر از يك انسان معمولى اشتباهى سر بزند، مثلًا يك بازارى در مورد مسائل اجتماعى اشتباه كند، اين اشتباه نمىتواند ضربه مهمى به اجتماع بزند؛ امّا اگر يك روحانى گرفتار اشتباه شد چطور؟! اگر لوابس، يك روحانى را احاطه كردند، بىشك اثر سويى بر اشتباه او مترتب خواهد شد.
خصوصاً بعد از پيروزى انقلاب اسلامى ايران، آنقدر وضع ما حساس شده كه كوچكترين عمل ما هم مورد تحليل، دقّت و انتقاد دوستان و دشمنان قرار مىگيرد؛ لذا اگر ما به خاطر عدم آگاهى و آشنايى به زمان دچار اشتباه و لغزش شويم تنها خداوند مىداند كه اشتباهات ما چه اثر سويى بر جامعه خواهد گذاشت!
براى روحانى تشخيص موقعيت زمانى و اين كه مردم با چه نگرشى به او مىنگرند و از او چه انتظارى دارند بسيار لازم و ضرورى است. انتظارات مردم از روحانيت غير واقعى نيست؛ اگرچه در بعضى موارد، انتظارات نا صحيحى هم دارند، امّا انتظارات واقعى و بجا نيز بسيار وجود دارد و ما بايد به اين خصوصيات آگاه باشيم.
اگر ما موقعيت زمانى خود را خوب تشخيص دهيم احساس خواهيم كرد كه يك روحانى چقدر براى اسلام مورد نياز است! چقدر بايد سرمايه علمى داشته باشد؟ چقدر بايد به اسلام و سلاح علم و تقوا مجهز باشد؟
به نظر من در اين صورت ديگر يك لحظه هم بيكار نخواهيم نشست؛ چون مىدانيم و مىبينيم كه چه آينده اى در انتظار ما است، چه نيازهايى را بايد برطرف كنيم و چه مسائلى بايد از طريق ما به جامعه برسد؛ به همين دليل اخيراً تصميم
[١]. كافى، ج ١، كتاب العقل و الجهل، ص ١٠.