اخلاق فاضل - فاضل لنكرانى، محمد - الصفحة ١٥٤ - درس بيستم زهد و ترس از شبيخون
روح انسان فرستاد، چگونه و به كجا مىتوان فرار كرد [١] و با چه نيرو و قدرتى مىتوان در برابر مأمور الهى ايستاد و مقاومت كرد؟! [٢] آيا انسان مىتواند خود رااز اين شبيخون در امان بداند؟!
چه بسيار افرادى بودند كه شب با كمال صحت و سلامت به بستر رفتند؛ ولى صبح، جنازه آنان از بستر برداشته شد، آيا ما اينها را نديده ايم؟! آيا اينها واقعيت
[١]. و لا يمكن الفرار من حكومتك. خدايا! گريز از حكومت تو ممكن نيست. (فرازى از دعاى كميل)
[٢] قَالَ عَلِى بْنُ الْحُسَيْنِ (ع): ... كَأَنَّ الْمَوْتَ قَدْ دَهَمَكُمْ وَ السَّاعَهَ قَدْ غَشِيَتْكُمْ فَإِنَّ الْحَادِى قَدْ حَدَا بِكُمْ يحدى لَا يَلْوِى دُونَ غَايَتِكُمْ فَاحْذَرُوا نَدَامَهَ التَّفْرِيطِ حَيْثُ لَا يَنْفَعُ النَّدَامَهُ إِذَا زَلَّتِ الْأَقْدَام. (إرشاد القلوب، ج ١، باب ٢١، ص ٨٢) بدانيد، مرگ روزگار شما را تاريك مىكند و قيامت شما على التحقيق خواهد آمد (چه بخواهيد و چه نخواهيد) همانا رئيس كاروان بر شما شبيخون زده، زمانه شما را به مرگ مىرساند، پس بترسيد از پشيمانى روزى كه پشيمانى سودى نداشته باشد و گامها بلغزد.
- عَنْ عَلِى بْنِ الْحُسَيْنِ عَنْ أَبِيهِ ٨ قَالَ بَيْنَا أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ (ع) ذَاتَ يَوْمٍ جَالِسٌ مَعَ أَصْحَابِهِ يُعَبِّيهِمْ لِلْحَرْبِ إِذْ أَتَاهُ شَيْخٌ عَلَيْهِ شَحْبَهُ السَّفَرِفَقَالَ: أَيْنَ أَمِيرُالْمُؤْمِنِينَ؟ فَقِيلَ: هُوَ ذَا فَسَلَّمَ عَلَيْهِ، ثُمَّ قَالَ: يَا أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ! إِنِّى أَتَيْتُكَ مِنْ نَاحِيَهِ الشَّامِ وَ أَنَا شَيْخٌ كَبِيرٌ قَدْ سَمِعْتُ فِيكَ مِنَ الْفَضْلِ مَا لَا أُحْصِى وَ إِنِّى أَظُنُّكَ سَتُغْتَالُ فَعَلِّمْنِى مِمَّا عَلَّمَكَ اللَّهُ قَالَ: نَعَمْ يَا شَيْخُ مَنْ خَافَ الْبَيَاتَ قَلَّ نَوْمُهُ مَا أَسْرَعَ اللَّيَالِى وَ الْأَيَّامَ فِى عُمُرِ الْعَبْد. (بحارالأنوار، ج ٧٤، باب ١٥، ص ٣٧٨) روزى اميرمؤمنان (ع) با اصحابش نشسته بود و آنان را براى نبرد صف بندى مىكرد پيرمردى كه رنج سفر در او نمودار بود خدمت حضرت آمد و گفت: يا امير المؤمنين! من از سوى شام نزد تو آمده ام، پيرى سالخوردهام و فضل تو را بى شمار شنيدهام و گمان مىكنم تو را به قتل برسانند، از آنچه خدا به تو آموخته به من بياموز، فرمود: آرى، اى شيخ! هر كس از شبيخون بترسد خوابش نمىبرد، گردش شب و روز، عمر آدميان را به سرعت پايان مىدهد.
- قال أميرالمؤمنين (ع): بَخْ بَخْ لِعَالِمٍ عَمِلَ فَجَدَّ وَ خَافَ الْبَيَاتَ فَأَعَدَّ وَ اسْتَعَدَّ، إِنْ سُئِلَ نَصَحَ وَ إِنْ تُرِكَ صَمَتَ، كَلَامُهُ صَوَابٌ وَ سُكُوتُهُ مِنْ غَيْرِ عِى جَوَاب. (تحف العقول، وصيته لابنه الحسين (ع)، ص ٨٨) آفرين بر دانشمندى كه عمل كرده و تلاش كند، و از شبيخون مرگ بر حذر بوده و آماده و مهيّا گردد. اگر مورد سؤال قرار گيرد اندرز مىدهد و اگر رهايش كنند سكوت مىكند، گفتارش درست است و سكوتش به خاطر درماندگى در جواب نيست.
- أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ (ع): عَجِبْتُ لِمَنْ خَافَ الْبَيَاتَ فَلَمْ يَكُف! (تصنيف غرر الحكم و درر الكلم، ص ١٦٢) تعجب مىكنم از كسى كه از شبيخون مىترسد؛ ولى از گناهان خوددارى نمىكند.
- أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ (ع): كَيْفَ لَا يُوقِظُكَ بَيَاتُ نِقَمِ اللَّهِ وَ قَدْ تَوَرَّطْتَ بِمَعَاصِيهِ مَدَارِجَ سَطَوَاتِه. (تصنيف غرر الحكم و درر الكلم، ص ١٠١) چگونه شبيخون انتقامهاى خدا تو را بيدار نمىكند در حالى كه به سبب نافرمانىهاى او در ورطه قهر و غضب او قرار گرفتهاى؟