اخلاق فاضل - فاضل لنكرانى، محمد - الصفحة ١٤٩ - درس نوزدهم زهد
آن به «گلستان و باغستان» تعبير شده است.
انواع و اقسام آنچه كه حيات انسانى به آن مرتبط است، در دنيا وجود دارد. تمام اين زينتها مانند پول زياد، مقام و شهوات ديگر مانند خوردن و استراحت و ... در دنيا وجود دارد. دلبستگى انسان به اين زينتها نشان دهنده بى رغبتى او نسبت به ثواب آخرت است و زهد ورزيدن او نشانگر كمال رغبت و علاقه او به ثواب آخرت است. [١]
از اين روايت شريف استفاده مىشود كه چه بسا برخى افراد در تصورات و محاسبات خود، دچار اشتباه شده باشند؛ چراكه آنان گمان مىكنند كسانى كه در دنيا زهد مىورزند، بهره و نصيب كمى از دنيا دارند و به آنچه كه خداوند براى آنان مقدّر كرده نمىرسند؛ اما در مقابل، كسانى كه نسبت به دنيا حرص مىورزند، بيش از آن مقدارى كه خداوند برايشان مقدّركرده، به دست مىآورند؛ به همين جهت، اين افزايش و كاهش ثروت و بهره دنيا را مربوط به تلاش خودشان مىدانند. [٢]
[١]. قَالَ الْحَسَنُ (ع): مَنْ أَحَبَّ الدُّنْيَا ذَهَبَ خَوْفُ الْآخِرَهِ مِنْ قَلْبِهِ وَ مَنِ ازْدَادَ حِرْصاً عَلَى الدُّنْيَا لَمْ يَزْدَدْ مِنْهَا إِلَّا بُعْداً وَ ازْدَادَ هُوَ مِنَ اللَّهِ بُغْضاً وَ الْحَرِيصُ الْجَاهِدُ وَ الزَّاهِدُ الْقَانِعُ كِلَاهُمَا مُسْتَوْفٍ أُكُلَهُ غَيْرُ مَنْقُوصٍ مِنْ رِزْقِهِ شَيْئاً فَعَلَامَ التَّهَافُتُ فِى النَّارِ وَ الْخَيْرُ كُلُّهُ فِى صَبْرِ سَاعَهٍ وَاحِدَهٍ تُورِثُ رَاحَهً طَوِيلَهً وَ سَعَادَهً كَثِيرَهً وَ النَّاسُ طَالِبَانِ: طَالِبٌ يَطْلُبُ الدُّنْيَا حَتَّى إِذَا أَدْرَكَهَا هَلَكَ وَ طَالِبٌ يَطْلُبُ الْآخِرَهَ حَتَّى إِذَا أَدْرَكَهَا فَهُوَ نَاجٍ فَائِزٌ وَ اعْلَمْ أَيُّهَا الرَّجُلُ! أَنَّهُ لَا يَضُرُّكَ مَا فَاتَكَ مِنَ الدُّنْيَا وَ أَصَابَكَ مِنْ شَدَائِدِهَا إِذَا ظَفِرْتَ بِالْآخِرَهِ وَ مَا يَنْفَعُكَ مَا أَصَبْتَ مِنَ الدُّنْيَا إِذَا حُرِمْتَ الْآخِرَه. (إرشاد القلوب، ج ١، باب ٤، ص ٢٣) هر كس دنيا را دوست داشته باشد، ترس آخرت از دلش رخت مىبندد و هر كس بر آن حرص بورزد، جز دورى از آن سودى نمىبرد و خشم خدا را به جان مىخرد، در صورتى كه حريص و زاهد، به يك اندازه مىخورند و از روزىشان چيزى كاسته نمىشود، پس چرا آتش را براى خود بخرد و حال آنكه همه خوبىها با اندكى شكيبايى بهدست مىآيد و راحتى دراز و سعادت بسيار در پى دارد و مردم دو دستهاند: كسانى كه دنيا را مىطلبند تا به آن برسند و هلاك مىشوند، و كسانى كه آخرت را مىخواهند و به آن مىرسند و نجات مىيابند، اى انسان! بدان در صورتى كه آخرت را به دست آورى، محروميتها و سختىهاى دنيا برايت نگرانكننده و زيانبار نيست و اگر از آخرت بهرهاى نداشته باشى، مال و ثروت دنيا به تو سودى نمىرساند.
- أميرالمؤمنين (ع): أَصْلُ الزُّهْدِ حُسْنُ الرَّغْبَهِ فِيمَا عِنْدَ اللَّهِ. (تصنيف غرر الحكم و درر الكلم، حقيقه الزهد، ص ٢٧٥) اصل زهد و بىرغبتى در دنيا، رغبت به آن چيزى است كه نزد خداوند است.
[٢]. عن أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ (ع): الرِّزْقُ رِزْقَانِ: رِزْقٌ تَطْلُبُهُ وَ رِزْقٌ يَطْلُبُكَ فَإِنْ لَمْ تَأْتِهِ أَتَاك. (بحار الأنوار، ج ٧٤، باب ٨، ص ١٩٨) رزق و روزى بر دو قسم است: رزقى كه آن را ميجويى و رزقى كه تورا مىجويد كه اگر به سوى آن نروى باز هم به تو خواهد رسيد.