فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ٦٣ - اهليت حقوقى ،شناسايى سن بلوغ و تأثير آن در تكليف(٢) آيت الله شيخ حسن جواهرى

نشان مى‌دهد. علاوه بر اين، پديده بلوغ جنسى در ضمن يك سلسه فعل و انفعالات جسمى و روانى روى مى‌دهد كه حيض شدن، آخرين پديده زنجيره اين فعل و انفعالات است. بر اين اساس، ادعاى بلوغ دختران در پانزده سالگى ، صحيح نيست؛ زيرا حيض شدن آخرين مرحله شكل گيرى بلوغ است و امكان ندارد سن بلوغ بعد از سن حيض حاصل شود، مگر اينكه اين گونه توجيه شود كه پانزده سالگى سن بلوغ دخترانى است كه قبل از اين سن حيض نمى شوند.

نكته ششم: سال قمرى ملاك بلوغ و هر حكم شرعى ديگر است، نه سال شمسى. آيات زير بر اين امر دلالت دارد:

{اِءنَّ عِدَّةَ الشُّهُورِ عِنْدَ اللَّهِ اثْنا عَشَرَ شَهْراً في كِتابِ اللَّهِ يَوْمَ خَلَقَ السَّماواتِ وَ الْأَرْضَ ...} ؛(٣٩)

تعداد ماه ها نزد خداوند در كتاب الهى، از آن روز كه آسمانها و زمين را آفريده، دوازده ماه است ... .

{هُوَ الَّذي جَعَلَ الشَّمْسَ ضِياءً وَ الْقَمَرَ نُوراً وَ قَدَّرَهُ مَنازِلَ لِتَعْلَمُوا عَدَدَ السِّنينَ وَ الْحِسابَ } ؛(٤٠)

او كسى است كه خورشيد را روشنايى و ماه را نور قرار داد و براى آن منزلگاه‌هايى مقدّر كرد تا عدد سالها و حساب (كارها) را بدانيد.

{يَسْئَلُونَكَ عَنِ الْأَهِلَّةِ قُلْ هِيَ مَواقيتُ لِلنَّاسِ وَ الْحَجِّ } (٤١)

... در باره هلال هاى ماه از تو سؤال مى‌كنند، بگو: آنها، بيان اوقات براى مردم و [تعيين وقت] حج است.

علاوه بر اين، سال قمرى در شرع معهود است و نزد عرب كه نخستين