فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ٢٠٤
٢ ـ ٤. تبعيّت از مبسوط و غنيه
صاحب اصباح در سازماندهى ابواب و فصول كتاب خود عمدتاً از غنيه ابن زهره تأثير پذيرفته است. اما از نظر محتوا و ارائه مباحث فقهى، به ويژه در بخش عبادات، تأثير پذيرى وى از شيخ طوسى در مبسوط بيشتر است؛ زيرا مطالبى را كه از كتاب مبسوط، مناسب تشخيص داده انتخاب و در بيشتر موارد استدلالهاى شيخ و در تمام موارد، اقوال عامه را حذف كرده سپس عيناً در كتاب خود آورده است.
روش وى در ابتدا، ارائه تلخيص و دسته بندى جديدى از مطالب مبسوط و افزودن نظرات خود بوده است. ليكن اين سبك را ادامه نداده و پس از نگارش حدود دو فصل از بحث طهارت، سراغ غنيه رفته و از حدود فصل ششم باب طهارت، تحقيقات شخصى خود را ـ كه از آنها با لفظ «قيل» ياد مىكرد ـ به حداقل رسانده و به نقل مطالب مطرح شده از سوى شيخ و ابن زهره بسنده كرده است.
تعبيرات «في اصحابنا» و «من اصحابنا» كه از ابداعات شيخ است و در بين شاگردانش و سپس در كتب فقهى شايع شده در اين كتاب، فراوان به كار رفته و مطالب آنها يا از شيخ و يا از غنيه، گرفته شده است. (٧٦)
او در بخش معاملات، بيشتر از بخش عبادات از غنيه استفاده كرده و دليل آن اختصار و دسته بندىهاى مناسبى است كه در غنيه وجود داشته است. او برخى كتب، مانند شفعه، رهن، وديعه، حواله، ضمان، وكالت، غصب، اقرار، وقف و فرائض ـ جز قسمتهايى از فصل دهم ـ را به صورت كامل از غنيه گرفته و با افزودن مطالبى از مبسوط، آنها را كامل كرده است. در بسيارى از ابواب ـ جز نكاح كه عبارات انتقالى از ديگر كتب، كمتر در آن مشاهده مىشود ـ مطالب ديگران را
(٧٦) اصباح الشيعه، ص٦٠، ٧٦، ٨٤، ١٣٨، ٢٥٥، ٢٧٦ و ٣٠٨.