فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ٢٢٣

«... و إذا وقف على عشيرته أو قومه و لم يعيّنهم بصفة، عمل بعرف قومه في ذلك الإطلاق، و روي أنه إذا وقف على عشيرته كان ذلك على الخاص من قومه الذين هم أقرب الناس إليه في نسبه، و إذا وقف على قومه، كان ذلك على جميع أهل لغته، من ذكور دون إناث».

علامه مى گويد : كيدرى ابتدا مى گويد اگر وقف بر «قوم» شد ، براى تفسير آن به عرف قوم وقف كننده مراجعه مى شود ، هر چه آن ها از لفظ قوم فهميدند ، همان متّبع است .

اما پس از آن در جمله بعدى مى‌گويد اگر وقف بر قوم شد ، معنايش همه مردانى است كه در زبان با واقف مشتركند، بدون زنان.

اشكال علامه وارد نيست ؛ زيرا جمله «و إذا وقف على قومه» عطف بر جمله «إذا وقف على عشيرته» است كه با «رُوي» شروع شده است، يعنى كيدرى ابتدا نظر خود را در وقف بر عشيره و قوم بيان مى كند ، سپس با كلمه «رُوي» با تفكيك ميان «قوم» و «عشيره» دو حكم متفاوت براى آن دو ذكر مى‌كند و آن را به روايت نسبت مى‌دهد با اين بيان كه وقف بر عشيره به معناى وقف بر افراد خاصى از قومش يعنى خويشاوندان نزديكش است و وقف بر قوم به معناى وقف بر همه مردان همزبانش است .

٢ ـ علامه حلى بر عبارت وام گرفته اصباح (٢٣٣)از غنيه (٢٣٤)در بحث «وقف بر عشيره و قوم» خرده مى‌گيرد. (٢٣٥)كه در باره «وقف بر قوم» دو گونه فتوا داده است.

عبارت اصباح چنين است :

«... و إذا وقف على عشيرته أو قومه و لم يعيّنهم بصفة، عمل بعرف قومه في ذلك الإطلاق، و روي أنه إذا وقف على عشيرته كان ذلك على الخاص من قومه الذين هم أقرب الناس إليه في نسبه، و إذا وقف على قومه، كان ذلك على جميع أهل لغته، من ذكور دون إناث».

علامه مى گويد : كيدرى ابتدا مى گويد اگر وقف بر «قوم» شد ، براى تفسير آن به عرف قوم وقف كننده مراجعه مى شود ، هر چه آن ها از لفظ قوم فهميدند ، همان متّبع است .

اما پس از آن در جمله بعدى مى‌گويد اگر وقف بر قوم شد ، معنايش همه مردانى است كه در زبان با واقف مشتركند، بدون زنان.

اشكال علامه وارد نيست ؛ زيرا جمله «و إذا وقف على قومه» عطف بر جمله «إذا وقف على عشيرته» است كه با «رُوي» شروع شده است، يعنى كيدرى ابتدا نظر خود را در وقف بر عشيره و قوم بيان مى كند ، سپس با كلمه «رُوي» با تفكيك ميان «قوم» و «عشيره» دو حكم متفاوت براى آن دو ذكر مى‌كند و آن را به روايت نسبت مى‌دهد با اين بيان كه وقف بر عشيره به معناى وقف بر افراد خاصى از قومش يعنى خويشاوندان نزديكش است و وقف بر قوم به معناى وقف بر همه مردان همزبانش است .