فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ٧٩ - اهليت حقوقى ،شناسايى سن بلوغ و تأثير آن در تكليف(٢) آيت الله شيخ حسن جواهرى
خاتمه
نتايج بحث عبارت است از :
١. بلوغ يكى از شرط هاى كامل شدن اهليت و صلاحيت تصرف در اموال است. اهليت عبارت است از كمال انسان به واسطه رفع نقص و قصورهايى مانند كودكى ، ديوانگى، سفاهت و نسيان كه سبب نقص در شايستگى انسان مىشود.
٢. بلوغ، شرط شرعى در توجه تكاليف شرعى و صحت تصرفات مالى است كه بعد از سن تمييز حاصل مىشود. در تصرفات مالى، علاوه بر بلوغ ، رشد نيز لازم است. رشد عبارت است از صلاحيت انسان براى حفظ و نگهدارى، افزايش و استفاده صحيح از اموال. بنابراين، اموال شخص قبل از رسيدن به بلوغ و رشد به او تسليم نمىشود و نمى تواند به طور مستقل، تصرفاتى مانند خريد و فروش و بخشش داشته باشد، ولى در صورتى كه كودك به بلوغ و رشد رسيد، اموالش به او تسليم مىشود و تصرف او در اموالش صحيح است.
٣. تصرفهاى مالى در امور خيريه ؛ مانند وصيت ، آزاد كردن برده ، صدقه دادن كه به نظر ما تصرف كودك مميز در اين موارد در صورتى كه حقيقتاً در جاى خير صرف شده باشد و سرپرست كودك اين موضوع را تشخيص دهد، صحيح است.
٤. خريد وفروش توسط كودك ،تحت نظارت و اراده سرپرست صحيح است؛ زيرا در اين صورت كودك، مستقلاً در اموال خود تصرف نمىكند و سرپرست ، اموال كودك را به او تسليم نكرده است ، بلكه نظارت و اشراف سرپرست مانع از استقلال كودك در تصرف است. اما تصرف كودك مميز با اجازه سرپرست و بدون اشراف و نظارت او صحيح نيست؛ زيرا مانع از استقلال كودك مميز در تصرف مالى نيست و حال آنكه كودك مميز از تصرف استقلالى در اموالش منع شده است.
٥. تصرف استقلالى كودك مميز در امور ناچيز و تصرفات مالى جزيى با اجازه سرپرست صحيح است.