فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ٦٤ - اهليت حقوقى ،شناسايى سن بلوغ و تأثير آن در تكليف(٢) آيت الله شيخ حسن جواهرى
مخاطبان شرع بودهاند معروف است و الفاظ بايستى بر معناى معروف و معهود آن حمل شود.
نكته هفتم: بلوغ زنان با حاملگى و حيض حاصل نمى شود بلكه اين دو در مورد كسانى كه سنشان مجهول است ،نشانه گذشتن از سن بلوغ مىباشد، بنابراين حيض شدن كاشف از اين حقيقت است كه سن دختر از نه سالگىگذشته است. البته حيض در صورتى دليل بر عبور از سن بلوغ است كه مشخصات و صفات خون حيض به طور يقينى معلوم باشد.
در مورد حاملگى نيز همين گونه است، معمولاً حيض بر حاملگى مقدم است. به تعبير دقيق تر، حاملگى عبارت است از بارور شدن تخمك رها شده از تخمدان زن در فضاى رحم. در صورتى كه تخمك زن ، مدت زمانى در رحم بماند و اسپرم مرد در آن نفوذ نكرده و آن را بارور نكند، بعد از مدتى به همراه خون و مواد ديگرى كه براى پذيرش تخم لقاح يافته آماده شده بودند، به شكل خون حيض از رحم خارج مىشود. بنابر اين حاملگى نيز مانند حيض دلالت بر گذشتن از سن بلوغ دارد.
برخى مانند صاحب جواهر گفته اند:
با تحقق انزال ، بلوغ حاصل مىشود و حاملگى نتيجه انزال است ؛ زيرا منشأ پيدايش فرزند از مخلوط شدن منى زن و مرد است و مراد از «امشاج» در آيه شريفه - همانطوركه بين مفسرين مشهور است - همين مطلب است. (٤٢)
ابن قدامه درالمغنى در اين باره مىگويد:
با حاملگى، علم به بلوغ حاصل مىشود؛ زيرا خداوند متعال به طور عادى، فرزند را با منى زن و مرد خلق مىكند. خداوند متعال مىفرمايد: {فَلْيَنظُر الإِنسَانُ مِمَّ خُلِقَ خُلِقَ مِنْ مَاءٍ دَافِقٍ يَخْرُجُ مِنْ بَيْنِ الصُّلْبِ وَالتَّرَائِبِ } ؛
(٤٢) جواهر الكلام، ج ٢٦ ، ص٤٥ .