است؛ چرا كه در تمامى اين موارد، عمدى در كار نيست.مرحوم محقق نراقى، بر استدلال به اين روايات، براى شرط استقبال مناقشه كرده و بر اين نظر است كه اين روايات، ظهور در مدعا ندارند.

مى‌گويد: جملاتى مانند «استقبل بذبيحتك القبلة» كه دستور استقبال قبله را مى‌دهد و يا «لا بأس إذا لم يتعمّد» كه مانعى نمى‌بيند از خوردن، در صورتى كه عمدى در كار نباشد، با تكليف نفسى متناسب است. يعنى استقبال، به هنگام ذبح واجب است ، بدون اينكه نبود اين واجب، مستلزم حرمت ذبيحه باشد.

و عبارت صحيحه محمدبن مسلم: «كُلْ و لا بأس بذلك ما لم يتعمّده» در اين كه مقصود، حرمت ذبيحه است‌يا حرمت ذبح بدون استقبال قبله، اجمال دارد.اگر اسم اشاره (ذلك) به ذبح به غير قبله باز گردد، نه به ذبيحه ، در اين صورت ظاهر كلام اين است كه از نظر تكليفى اگر تعمّدى در كار نباشد، اشكال ندارد، ولى اگر ذبح به سمت غير قبله عمدى باشد، اشكال خواهد داشت. (٥٢)

نقد كلام مرحوم نراقى :

در ارتباط با اشكال مرحوم نراقى ممكن است مناقشاتى ايراد شود:

اوّلاً،امر در اين گونه موارد، ارشاد به شرط بودن است نه تكليف نفسى. بيان تكليف نفسى در اين گونه روايات، دور از فهم عرف و فهم متشرعه است. آنچه در ابتدا ذهن را در اين روايات متوجه خود مى‌سازد حكم خوردن ذبيحه و پاك بودن آن است. اگر دستور به انجام چيزى برسد، معنايش اين است كه اين مهم، بدون وجود آن چيز تحقّق نيابد و اين همان شرطيت است نه وجوب نفسى، مانند امر به شستن يك بار يا دو بار كه ارشاد به محقق نشدن تطهير در غير اين صورت است نه اينكه بيان وجوب نفسى شستن را بكند كه

(٥٢)همان، حديث ٣و٥.