اسلامى افتادند. پس از گذشت چند سال، نخستين گامهاى عملى در جهت تنظيم دائرة المعارف فقه اسلامى در دانشگاه دمشق برداشته شد. با وحدت مصر و سوريه، ادامه كار بر عهده وزارت اوقاف مصر نهاده شد.

نخستين جلدهاى آن كه به پانزده جلد، بالغ گرديد، با نام(دائرة المعارف جمال عبدالناصر) در سال ١٣٨٦ ق. منتشر شد، اما اين مجموعه از حرف(همزه) تجاوز نكرد.

تلاش ديگرى به نام(موسوعة الفقه الاسلامى) به سرپرستى(جمعيت پژوهشهاى اسلامى) در قاهره تحت نظارت دانشمند معروف مصرى، شيخ محمد ابو زهره، آغاز شد. از اين دائرة المعارف، تنها دو جلد منتشر شد كه جلد اوّل آن با كلمه(آل) آغاز، و جلد دوم آن با كلمه(اثبات) پايان مى‌يافت.

انتشار اين دو جلد اندك زمانى پس از انتشار نخستين جلدهاى(دائرة المعارف جمال عبدالناصر) صورت گرفت.

در اين دو دائرة المعارف، مسايل فقهى مذاهب معروف اسلامى، از جمله فقه شيعه، مورد مقايسه قرار گرفته بودند،اما در هيچ يك از آنها، حقيقت احكام و ديدگاههاى فقه اهل بيت (ع) منعكس نشده بود و شايد عذر دست اندر كاران تدوين اين دو دائرة المعارف اين باشد كه آنان متخصص و خبره در فقه شيعه نبوده و منابع اصيل فقهى شيعه را در دسترس نداشته‌اند. در هر صورت، امانت و صداقت در نقل، حكم مى‌كرد كه اين افراد، براى آگاهى از نظر و رأى شيعه در مسايل فقهى، به فقها و دانشمندان شيعى مراجعه مى‌كردند.

در سال ١٩٦٧م. دولت كويت، طرح گردآورى يك دائرة المعارف فقهى را به تصويب رسانيد و پس از ساليانى تأخير، نخستين مجلدات آن به چاپ رسيد كه تا كنون به بيش از ٢٥ جلد بالغ گرديده است. با وجود امتيازاتى كه دائرة المعارف كويتى، از جهت تكامل روش كار، نسبت به دو دائرة المعارف ياد شده دارد،