فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ١١٨ - كالبد شكافى در آموزشهاى پزشكى آيت اللّه محمد مومن قمى
بايد از آنان دست كشيد. ظاهر آن اين است كه: آنان پس از پرداخت جزيه، همانند ساير مسلمانانند و نبايد بدانها تعرض كرد. به عبارت ديگر، آنان همانند ساير مردم ، محترمند.
در خبر مسعدة بن صدقه از امام صادق(ع) آمده است:
«انّ النبىّ(ص) كان إذا بعث أميراً له على سرّية أمره بتقوى اللّه، عزّ وجلّ ، في خاصّة نفسه، ثمّ في أصحابه عامة ثمّ يقول... و إذا لقيتم عدوّا للمسلمين فادعوهم إلى إحدى ثلاث. فان هم اجابوكم إليها فاقبلوا منهم و كفّوا عنهم...إلى أن قال(ص) بعد الامر بالدعوة الى الاسلام و الهجرة: فإن أبوا هاتين،فادعوهم إلى اعطاء الجزية عن يد و هم صاغرون، فان اعطوا الجزية فاقبل منهم و كفّ عنهم. (٣٥)
هرگاه كه پيامبر(ص) فرماندهى را بر سريهاى منصوب مىكرد، او را به تقواى خداوند درباره خويش، خصوصاً، و يارانش، عموماً، امر مىكرد و سپس مىفرمود:... اگر با دشمنان مسلمانان رو به رو شديد، آنان را به يكى از سه چيز دعوت كنيد. اگر پذيرفتند، قبول بكنيد و از آنان دست برداريد... تا اين كه پس از امر به دعوت به اسلام و جلاى وطن، مىفرمايد: اگر نپذيرفتند، آنان را به پرداخت جزيه، توأم با ذلت، الزام كنيد. اگر جزيه دادند، بپذيريد و دست از آنان برداريد.
نحوه استدلال به اين حديث، از آيه ياد شده نيز به دست مىآيد.
در خبر حفص بن غياث آمده كه از امام صادق(ع) سؤال مىكند: چگونه جزيه از زنان برداشته شد؟ امام پاسخ مىدهد :
«لأن رسول اللّه(ص) نهى عن قتلٍ النساء و الولدان في دار الحرب، إلاّ أن يقاتلوا فإن قاتلن(قاتلت خ ل) ايضاً فامسك عنها ما امكنك و لمتخف حلالاً، فلما نهى عن قتلهنّ في دار الحرب، كان ذلك في دار الاسلام أولى و لو امتنعت أن تودّي
(٣٥)وسائل الشيعه، ج١١، ص٤٣ ـ ٤٤، جهاد العدو، باب ١٥، ح٣.