٢ ص
٣ ص
٤ ص
٥ ص
٦ ص
٧ ص
٨ ص
٩ ص
١٠ ص
١١ ص
١٢ ص
١٣ ص
١٤ ص
١٥ ص
١٦ ص
١٧ ص
١٨ ص
١٩ ص
٢٠ ص
٢١ ص
٢٢ ص
٢٣ ص
٢٤ ص
٢٥ ص
٢٦ ص
٢٧ ص
٢٨ ص
٢٩ ص
٣٠ ص
٣١ ص
٣٢ ص
٣٣ ص
٣٤ ص
٣٥ ص
٣٦ ص
٣٧ ص
٣٨ ص
٣٩ ص
٤٠ ص
٤١ ص
٤٢ ص
٤٣ ص
٤٤ ص
٤٥ ص
٤٦ ص
٤٧ ص
٤٨ ص
٤٩ ص
٥٠ ص
٥١ ص
٥٢ ص
٥٣ ص
٥٤ ص
٥٥ ص
٥٦ ص
٥٧ ص
٥٨ ص
٥٩ ص
٦٠ ص
٦١ ص
٦٢ ص
٦٣ ص
٦٤ ص
٦٥ ص
٦٦ ص
٦٧ ص
٦٨ ص
٦٩ ص
٧٠ ص
٧١ ص
٧٢ ص
٧٣ ص
٧٤ ص
٧٥ ص
٧٦ ص
٧٧ ص
٧٨ ص
٧٩ ص
٨٠ ص
٨١ ص
٨٢ ص
٨٣ ص
٨٤ ص
٨٥ ص
٨٦ ص
٨٧ ص
٨٨ ص
٨٩ ص
٩٠ ص
٩١ ص
٩٢ ص
٩٣ ص
٩٤ ص
٩٥ ص
٩٦ ص
٩٧ ص
٩٨ ص
٩٩ ص
١٠٠ ص
١٠١ ص
١٠٢ ص
١٠٣ ص
١٠٤ ص
١٠٥ ص
١٠٦ ص
١٠٧ ص
١٠٨ ص
١٠٩ ص
١١٠ ص
١١١ ص
١١٢ ص
١١٣ ص
١١٤ ص
١١٥ ص
١١٦ ص
١١٧ ص
١١٨ ص
١١٩ ص
١٢٠ ص
١٢١ ص
١٢٢ ص
١٢٣ ص
١٢٤ ص
١٢٥ ص
١٢٦ ص
١٢٧ ص
١٢٨ ص
١٢٩ ص
١٣٠ ص
١٣١ ص
١٣٢ ص
١٣٣ ص
١٣٤ ص
١٣٥ ص
١٣٦ ص
١٣٧ ص
١٣٨ ص
١٣٩ ص
١٤٠ ص
١٤١ ص
١٤٢ ص
١٤٣ ص
١٤٤ ص
١٤٥ ص
١٤٦ ص
١٤٧ ص
١٤٨ ص
١٤٩ ص
١٥٠ ص
١٥١ ص
١٥٢ ص
١٥٣ ص
١٥٤ ص
١٥٥ ص
١٥٦ ص
١٥٧ ص
١٥٨ ص
١٥٩ ص
١٦٠ ص
١٦١ ص
١٦٢ ص
١٦٣ ص
١٦٤ ص
١٦٥ ص
١٦٦ ص
١٦٧ ص
١٦٨ ص
١٦٩ ص
١٧٠ ص
١٧١ ص
١٧٢ ص
١٧٣ ص
١٧٤ ص
١٧٥ ص
١٧٦ ص
١٧٧ ص
١٧٨ ص
١٧٩ ص
١٨٠ ص
١٨١ ص
١٨٢ ص
١٨٣ ص
١٨٤ ص
١٨٥ ص
١٨٦ ص
١٨٧ ص
١٨٨ ص
١٨٩ ص
١٩٠ ص
١٩١ ص
١٩٢ ص
١٩٣ ص
١٩٤ ص
١٩٥ ص
١٩٦ ص
١٩٧ ص
١٩٨ ص

فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ١١٢ - كالبد شكافى در آموزشهاى پزشكى آيت اللّه محمد مومن قمى

اگر كسى در اوّل روز مرد، تا ظهر نشده است، بايد در قبر جاى گيرد.

در خبر عيص از امام صادق(ع) از پدرش(ع) آمده كه فرمود:

«إذا مات الميت، فخذ في جهازه و عجله. (٢٤)

هر گاه كسى مرد، در امر كفن و دفن او شتاب كن.

اين اخبار بر تعجيل در تجهيز ميت تأكيد دارند و از ظاهر آنها، حكم به وجوب بر مى‌آيد و اگر بر تعجيل عرفى حمل شوند، باز جاى شكى باقى نمى‌ماند كه تأخير چندين روزه در دفن ميت، با آن منافات دارد، مگر اين كه گفته شود، سند اين روايات به دليل ارسال و اشتمال بر افراد ضعيف و مجهول، ضعيف است. اضافه بر اين كه، شيخ صدوق روايت مرسلى در(من لايحضره الفقيه) از رسول خدا(ص) آورده كه فرمود:

«كرامة الميت تعجيله. (٢٥)

گرامى داشتن مرده در سرعت در تجهيز او است.

اين روايت، دلالت بر استحباب تعجيل دارد و امر به آن، براى تكريم ميت است. حد وجوب جايى است كه تأخير منافى با تكريم ميت و اهانت به او باشد. به عبارت ديگر، گرامى داشتن مؤمن فى نفسه (به صورت مطلق) واجب نيست، بلكه واجب، عدم اهانت و تحقير اوست. تعجيلى كه صرف تكريم باشد، مستحب و غير واجب است. بله، اگر تأخير موجب اهانت گردد، حرام است.

انضمام اين مرسله، كه شيخ صدوق، به طور قطعى به پيامبر اكرم(ص) اسناد مى‌دهد و سند آن از اخبار ديگر كمتر نيست، قرينه مى‌شود بر اين كه تعجيل، مادام كه تركش منجر به اهانت به ميت نشود، مستحب است و اگر به اهانت منجر شود، بدون شك، حرام است، زيرا حرمت ميت، مانند حرمت وى در زمان حيات است. نتيجه اين كه تعجيل فى


(٢٤)همان، ص ٦٧٦، ح٦.
(٢٥)همان، ح٧.