تکامل اجتماعی انسان - مطهری، مرتضی - الصفحة ٣٣
اگر دین را به صورت پدیدهای که در یک زمان ، تحت یک سلسله شرائط خاص زمانی و مکانی به وجود آمده است یعنی یک پدیده وابسته به زمان و مکان خود فهمیدهایم ، اولا آن دین نیست و ثانیا اگر دین باشد باید متغیر باشد . ولی اگر ما دین را عبارت از بیان قوانین تکامل اجتماعی بدانیم ، یعنی همانطور که مثلا علم ، قوانین تکامل طبیعی را کشف کرد ، دین ، قوانین تکامل اجتماعی را که یک تکامل اکتسابی است از راه وحی بیان کرد ، در این صورت قانون تکامل که دیگر متکامل نیست ، چون قانون تکامل است . مثلا در تکامل طبیعی اگر گفتید که نباتات روی این قوانین تکامل پیدا کردهاند آیا همینطور که نباتات تکامل پیدا کردهاند ، قوانین تکامل هم تکامل پیدا کرده ؟ نه ، قانون ، پدیده نیست ، پدیدههای عالم تکامل پیدا میکنند . پیغمبر خودش پدیده است و لهذا متولد میشود ، رشد میکند ، عمر میکند و میمیرد : " « انک میت و انهم میتون »" ولی قرآن ( قرآن مقصود این کاغذها نیست . اگر مقصود این کاغذها باشد که اینها هم پوسیده و کهنه میشود ) یک سلسله حقایق و معارف و یک سلسله قوانینی است که برای بشر آمده است ، لذا میماند . این پیغمبر تو میمیری ولی قرآن باقی میماند . تو پدیدهای ، قرآن ، قانون . پدیده از بین میرود ، قانون باقی میماند . س : برای رسیدن به تکامل معنوی و اخلاقی در جامعههایی که امواج فساد در آنجا زیاد است تکلیف چیست ؟ . ج : اتفاقا در جامعههایی که فساد هست و احیانا فساد بیشتر است ، زمینه برای تکامل روحی و اخلاقی انسان بیشتر است ، اشتباه نشود ، چون تکامل روحی و اخلاقی و معنوی انسان نتیجه مقاومت کردن در