بررسی برکناری صدام حسین از ریاست جمهوری عراق و جست وجوی جانشینی برای او ازجمله طرح های مخفیانه ای است که گفته می شود حکام عرب منطقه برای توقف جنگ درپی آن هستند.

به نوشته نشریه وزارت امور خارجه: «یک دیپلمات یوگسلاوی دررابطه با نقش سوریه در پایان دادن به جنگ تحمیلی گفته است که از دیپلمات های عرب، غیرمستقیم شنیده که کوشش هایی مخفی در جریان است که احتمال تغییر صدام را بررسی کنند، ولی به این ترتیب که سوریه به اندازه کافی خودش را به ایران نزدیک کند، درحدی که مواضع ایران با سوریه کاملاً ممزوج و همسو شده باشد و ایران نتواند یک دفعه در خلاف جهت سوریه موضع گیری کند، آن گاه سوریه مخفیانه ازجانب کشورهای عربی ثروتمند، جانشین صدام را به ایران بقبولاند. وی توضیح داد که سوریه به نظر می رسد با عربستان و برخی از کشورهای دیگر نسبت به تعیین جانشین صدام به توافق رسیده باشد. البته این جانشین کماکان طرف دار اعراب و به اندازه کافی غیرمذهبی (شاید ضدمذهب) خواهد بود که ایران نتواند در عراق و سوریه اهرمی داشته باشد و بعد از جنگ استفاده کند.»[١]

کمیته حسن نیت کنفرانس اسلامی در تلاش برای آتش بس میان ایران و عراق اخیراً فعال شده است، اما به دلیل بی توجهی به حقوق کشور مورد تجاوز، تنها ستایش عراق را درپی داشته است.

رادیو نداءالاسلام نیز درباره تلاش های سازمان کنفرانس اسلامی گفت: «آقای شریف الدین پیرزاده امروز اظهار داشت که کمیته حسن نیت اسلامی ویژه خاتمه دادن به جنگ ایران و عراق پیام های جدیدی از تهران و بغداد دریافت داشته است. وی در یک کنفرانس مطبوعاتی گفت که پرزیدنت داوود جاوارا رئیس جمهور گامبیا و رئیس کمیته حسن نیت اسلامی پاسخ های محدودی از ایران و عراق دریافت داشته است. این پیا م ها در پاسخ پیام ارسالی رئیس جمهوری گامبیا که در آخرین اجلاس کمیته مزبور به سران ایران و عراق فرستاده بود می باشد. شریف الدین پیرزاده گفت: رئیس جمهور گامبیا روز ١٤ دسامبر [٢٣ آذر] وارد جده خواهد شد تا گزارشی دراین زمینه تسلیم کمیته حسن نیت اسلامی کند.»[٢]

این تلاش ها - که نه درپی تعیین متجاوز است و نه دنبال تعیین میزان خسارت واردشده به کشور موردتجاوز - درحدی یک طرفه است که عراق این گونه تلاش های صلح را ستایش می کند. به گزارش رادیو صوت الجماهیر عراق: «اجلاس کمیته پیگیری جنگ عراق و ایران برخاسته از دومین کنفرانس مردمی اسلامی بامداد امروز در بغداد تشکیل شد. آقای عبدالله فاضل وزیر اوقاف و امور دینی عراق، بر تمایل شدید نسبت به حمایت از هیئت های حسن نیت درجهت خاتمه دادن به جنگ عراق و ایران تأکید کرد و تلاش های بی دریغ این کمیته درجهت مفتضح ساختن مقاصد شوم رژیم ایران را موردستایش قرار داده است.»[٣]

[١] ٥٤. سند شماره ٠٢١٢٣٣٨ مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: نشریه گزارش مستقیم، شماره ١٦١/٣، ١٨/٩/١٣٦٤، ص٣.

[٢] ٥٥. مأخذ٤٣، ص٢، رادیو نداء الاسلام، ١٨/٩/١٣٦٤.

[٣] ٥٦. واحد مرکزی خبر صداوسیمای جمهوری اسلامی ایران، بولتن رادیوهای بیگانه، ٢٠/٩/١٣٦٤، ص٦، رادیو صوت الجماهیر، ١٨/٩/١٣٦٤.