گذشته تردد بین مسکو و ریاض شدت گرفته و به دلیل سفر شاهزاده فیصل به مسکو همراه با یک تیم فوتبال، این تحولات را "دیپلماسی فوتبال" نامیده اند. ایجاد رابطه کشورهای عرب خلیج فارس با شوروی نشان دهنده بلوغ سیاسی و اعتمادبه نفس آنها است. ازنظر کشورهای خلیج فارس غیرمنطقی می نماید که با ابرقدرت دیگر که تا این حد به آنها نزدیکی جغرافیایی دارد، رابطه نداشته باشند.»[١]

در چهارمین اجلاس بین المللی سیره و سنت نبی اکرم(ص) ایران و عراق به آتش بس فوری و آغاز مذاکرات صلح دعوت شدند. این نشست پس از یک هفته، امروز در قاهره با صدور بیانیه ای به کار خود پایان داد. در بخشی از قطعنامه این اجلاس که به ابتکار دانشگاه اسلامی الأزهر برگزار شد، آمده است: «این کنفرانس ادامه جنگ ایران و عراق را رد کرده و طرفین را دعوت به یک آتش بس فوری و آغاز مذاکرات صلح می نماید. این قطعنامه همچنین پیشنهاد کرده است درصورت پذیرفته نشدن این پیشنهاد سازمان کنفرانس اسلامی یک اجلاس فوری تشکیل داده و کلیه اقدامات ضروری درجهت پایان دادن به این درگیری را اتخاذ نماید.»[٢]

گفتنی است که در هیچ جای این قطعنامه رژیم عراق به خاطر آغاز کردن جنگ محکوم نشده است.

آثار حملات عراق به پایانه نفتی خارک و وضعیت کنونی صدور نفت ایران را نشریه اکونومیست چاپ لندن در مقاله ای بررسی کرده است: «بسیاری از کارشناسان نفتی و ناظران تحولات خلیج فارس عقیده داشتند حملات عراق بر ترمینال نفتی ایران در جزیره خارک نقطه آغازی بر پایان جنگ خلیج [فارس] خواهد بود. ماه های اوت و اواخر ماه سپتامبر زمان اوج حملات عراق بود. در ابتدا به نظر می رسید که عراقی ها سلسله حملاتی را بر نقطه آسیب پذیر ایران انجام داده اند و طبعاً دراین صورت با زیر آب رفتن ذخایر نفت، ایرانی ها توانایی ادامه جنگ را نخواهند داشت. اما واقعیت امر چیز دیگری شد. درحال حاضر میزان متوسط صادرات نفت ایران حدود ٧/١ میلیون بشکه در روز است. یعنی بیشتر از میزانی که قبل از آغاز حملات عراق از ترمینال های خارک صادر می شده است. چرا پیش بینی ها اشتباه از آب درآمد؟ با صدور نفت از جزیره خارک، ٨٥ درصد نفت صادراتی، ٨٠ درصد درآمد دولت و ٩٥ درصد ارز خارجی دولت تأمین می گردد.

در آخرین هفته سپتامبر، ترمینال خارک آسیب دید، اما ایرانی ها به سرعت آن را تعمیر کردند. خارک می تواند ظرفیت میزان صدور نفت زیادی را داشته باشد. در دهه ١٩٧٠ تا روزی ٦ میلیون بشکه نفت از این جزیره صادر شده است. خارک ١٤ پایانه صدور نفت دارد. در حملات عراق فقط ٢ پایانه آسیب دید. درحال حاضر ٤ پایانه درحال فعالیت است و همین تعداد برای صدور نفت با ظرفیت فعلی کافی است. بزرگ ترین دلیل برای حالت جهندگی صادرات نفت ایران، عدم

[١] ٢٥. مأخذ ١٩، صص ٢٨ - ٢٧، واشنگتن - خبرگزاری جمهوری اسلامی، ١٨/٨/١٣٦٤.

[٢] ٢٦. خبرگزاری جمهوری اسلامی، نشریه گزارش های ویژه، شماره ٢٣٧، ٢١/٨/١٣٦٤، ص ٣، خبرگزاری جمهوری اسلامی، ١٨/٨/١٣٦٤.