شرکت لویدز از ماه می١٩٨١، تعداد ١٥٦ حمله به کشتی های بازرگانی را در خلیج فارس ثبت کرده، که بیشتر آنها توسط جت های عراقی و با استفاده از موشک های فرانسوی اگزوسه انجام گرفته است. با اتکایی که غرب ازنظر تهیه حدود نیمی از تدارکات نفتی اش به کشورهای خلیج فارس دارد، امریکا، فرانسه و انگلستان نیروهای ضربتی دریایی خود را در نزدیکی تنگه هرمز مستقر ساخته اند تا از باز بودن تنگه هرمز اطمینان یابند.

کشتی های شوروی نیز با آگاهی از منافع استراتژیکی که بسته شدن تنگه ممکن است به بار آورد، در همان آب های پرآشوب دور می زنند. به گفته کارشناسان نظامی غرب در مسقط - که از نزدیک تحولات منطقه را دنبال می کنند - بازی بسیار خطرناکی تقریباً هرروز در میان ابرقدرت ها، فرانسه و انگلستان، ایران و عمان در خلیج فارس جریان دارد. یک وابسته نظامی غرب درپی دیداری که اخیرا" از نیروی ضربتی دریایی انگلستان در خارج از تنگه هرمز به عمل آورد، گفت که متوجه حضور یک هواپیمای ردیاب ایرانی شد که حرکات آنها را زیرنظر داشت، در همان حال، یک هواپیمای جنگنده امریکایی اسکای هاوک هواپیمای ایرانی را دنبال می کرد. وی گفت تقریباً هرهفته یک بار نیروی هوایی عمان، با کمک انگلستان و امریکا، هواپیماهای ایرانی و شوروی را از قلمرو فضایی عمان در جنوب تنگه هرمز دور می کند.

جنگ دریایی تاکنون با نتایج قاطعی برای عراق و ایران همراه نبوده است. هرچند ناظران رویدادهای خلیج فارس، ابتدا مبارزه هوایی عراق را علیه جزیره خارک، آغاز روند پایان گرفتن ذخایر نفتی ایران می دیدند، اما شکست عراق در رسیدن به این هدف از راه حمله های هوایی، به ایران اجازه داده است اسکله های بارگیری آسیب دیده خارک را درحدی تعمیر کند که بتواند صادرات نفت را که میانگین آن در ماه گذشته ٧/١ میلیون بشکه در روز بود، ادامه دهد. به گفته منابع نفتی در خلیج فارس، این مقدار کمی بیشتر از میزانی است که قبل از آغاز حمله های عراق به خارک وجود داشت. در همین حال، عراق صدور نفت را ازطریق خط لوله تازه ای آغاز کرده است که ترمینال آن در بندر ینبع واقع در ساحل دریای سرخ در عربستان سعودی و دور از تیررس جت های ایران قرار دارد.

اکثر واردات بغداد اینک به بندر اردنی عقبه در دریای سرخ فرستاده می شود و از آنجا به وسیله کامیون به عراق انتقال می یابد. ماه گذشته، ایران ساختن خط لوله تازه ای را به مناقصه گذاشت که صدها کیلومتر دورتر از جزیره خارک به ساحل شرقی ایران می رسد. کارشناسان گفتند درحالی که هر دو طرف برای خنثی کردن اقدامات محاصره کننده دیگری فعالیت می کنند، صحنه نبرد می تواند بیشتر به جنوب خلیج فارس و نزدیک تر به تنگه هرمز کشیده شود. بنابراین، شگفت آور نیست که کشورهای خلیج فارس حالت آشتی جویانه ای نسبت به ایران در پیش گرفته اند، زیرا از گسترش جنگ می ترسند. شورای همکاری خلیج فارس در بیانیه نهایی اش به هنگام فراخواندن دو طرف به پایان بخشیدن به جنگ، به دقت از هرگونه انتقادی از ایران پرهیز کرد. یک دیپلمات غربی گفت: هیچ کس نمی خواهد ایران را تحریک کند. همه می دانند که تصاعد جنگ دریایی هم اینک وضعیتی به وجود آورده است که می تواند هرلحظه منفجر شود. کابوسی که هیچ کس خواهان آن نیست.»[١]

[١] ٤٥. اداره کل مطبوعات و رسانه های خارجی وزارت ارشاد اسلامی، بررسی مطبوعات جهان، نشریه شماره ١٠٠١، ٨/١٠/١٣٦٤، صص ٢٩ - ٢٥.