طبيعيات دانشنامه علائى - ابن سينا - الصفحة ١١٣ - برهان بر آن كه پذيراء معقولات جسم نيست

كه ببايد [١] كردن بايستد، يا چون سخت شاد شود- آنگاه نيز [٢] كار نكند، و باشد كه نخست آن آلت بكار آيد- تا فعل خويش سپس تواند [٣] كردن، مثلا كسى كه بجاى او را كارى بود،- شايد بودن كه نخست بايد كه ستورى او را بآنجا رساند، تا آنگاه فعل خويش كند، و ليكن چون چيزى بوقت معطّل شدن آلت- و نقصان آلت، فعل نيك بكند [٤]، نشان آن بود كه ورا [٥] آن آلت بكار نيست‌ [٦]؛ پس اگر نقصان آلت و را از فعل باز دارد- باشد كه از قبل آن عذر بود كه گفته آمد [٧].

برهان بر آن كه پذيراء معقولات جسم نيست‌

اين كه گفته آمد نشانى بود بر آن كه فعل نفس اندر ادراك معقولات فعلى‌ [٨] خاصّ است، و آلتش بكار نيست، و او خود بخودى خويش ايستاده است، و اينجا راههاست بر آن كه پذيراى معقولات جوهرى بود- كه بخود ايستاده بود؛ و نشايد كه صورت معقولات اندر جسمى بود- يا اندر قوّتى‌

[١] نبايد- د.

[٢] شوند آنگاه نيز بايستد- د،- شود آنگاه نيز بايستد و- كب.

[٣] توان- كب.

[٤] نيك بود- م- ك،- نيك نكند- كب- ل.

[٥] او را- ك- كب.

[٦] بود- كب.

[٧] گفته آمد و اللّه اعلم- م- ك.

[٨] فعل- د- ل.