طبيعيات دانشنامه علائى - ابن سينا - الصفحة ١١٥ - برهان بر آن كه پذيراء معقولات جسم نيست

يا اندر جسمى بود يا اندر قوّتى جسمانى- كه قائم بود بجسم، و [١] اندر گسترده بود- بجسم، گستردن سپيدى اندر جسم، يا [٢] گستردن گرمى اندر جسم‌ [٣].

يا اندر گوهرى بود ناجسم‌ [٤]- و نه اندر جسم.

و اگر اندر جسم بود يا اندر قوّتى- و گوهرى گسترده‌ [٥] اندر جسم‌ [٦]، چون جسم را پاره كنى بوهم، معنى بهره‌پذير بود بوهم‌ [٧]،- پس هر معنى كه اندر آن چيز بود بهره تواند [٨] پذيرفتن- بوهم. و معقولات يگانگى و معقولات مركب از جهت يگانگى بهره نپذيرد- بوهم. پس ايشان اندر جسم و اندر چيزى گسترده اندر جسم نبوند.

پس پذيراء ايشان گوهرى بود بيزار [٩] از بهره پذيرفتن بوهم- و آميختن بجسم‌ [١٠].

و از دو بيرون نبود چون معقول جزو پذيرد كه: آن جزو هم معنى كلّ‌ [١١] دارد- يا معنى كلّ ندارد [١٢].

[١] او- د.

[٢] بى: يا- ق،- چشم يا- د.

[٣] حشم- د.

[٤] تا حتم- د.

[٥] گوهر گسترد- د.

[٦] جسم بود- كب.

[٧] توهم معنى بهره پذيره بود- د.

[٨] نتواند- ه.

[٩] بود نيز- د.

[١٠] بى: بجسم- م- ك.

[١١] كلى- ك.

[١٢] ندارد و- ه- ل.