طبيعيات دانشنامه علائى - ابن سينا - الصفحة ٧٥ - پيدا كردن حال پوشن گوهر هاء معدنى

بياميزد، و لختى زمينى‌ [١] با هواى اندر آنجا بماند- بسبب بستناكى‌ [٢] زمين روغن شود، پس اين گوهر چون آتش بيند بگدازد [٣] كه گوگردى وى آتش را يارى كند [٤]، پس ترى وى‌ [٥] روان شود، و خواهد كه بخار شود- و بر سو شود، و ليكن زمينى با وى آميخته بود، ورا نهلد كه بر شود- و [٦] نهلد كه پراكنده شود، و از فرو كشيدن گرانيش و بر كشيدن‌ [٧] گرميش- گردشى گرد [٨] حاصل آيد، و اگر آميزش ضعيف بود، چنان كه از زير پاره پاره ببخار بشود [٩] و چون بسيار بگدازى‌ [١٠] بكاهد و كلس‌ [١١] شود، و بخار كه‌ [١٢] از چيزى كه همى‌سوزد جدا شود- يا سخت آبى بود- پس‌

[١] زمين- ط.

[٢] بستاكى- م.

[٣] بيند بگدارذ- م،- بلند بگدازد- د،- پليذ بگدارد- آ،- نه بيند بكذارد- ن.

[٤] دهد- د.

[٥] بى: وى- ه.

[٦] بى: و- ن،- برا شود و- ل.

[٧] بر كشيد- ن.

[٨] گردشى كر- د،- گردشى گيرد- ن،- گردش گرد- ل.

[٩] از زير باره ببخار الخ- ك،- از زيز (- د: ار زير- ط: ارزيز) پاره پاره ببخار شود- د- ن- ط- ه.

[١٠] بگذارى- ه- ل.

[١١] بكاهد يعنى رمه و درد و كلس- ق،- بكاهد و كلس (ك: و كلينى) حاشيه يعنى رمه و درد- م- ك،- بكاهد و كلش- آ- ن.

[١٢] بى: كه د- ط- ن،- بى: و- كب،- بخار آب- آ- ه.