طبيعيات دانشنامه علائى - ابن سينا - الصفحة ٢١ - پيدا كردن آن كه اندر خلا جنبش نبود

لازم نيايد كه ما [١] عالم را اندر جاى نگوئيم،- تا آنگاه كسى گويد: كه چرا اينجا است- و بجاى‌ [٢] ديگر نيست، پس پديد آمد كه اندر خلا جنبش و آرامش طبيعى- و قسرى‌ [٣] نبود. و هر جسمى كه اندر جاى بود- يا جنبش دارد [٤] يا آرامش، پس بدين حجت و [٥] حجتهاى ديگر پيدا شد- و درست شد- كه‌ [٦] هيچ جسم اندر خلا نبود، و دليل بر [٧] آن كه اندر خلا جنبش نبود آنست:

كه جنبنده را [٨] هر چند جايگاه جنبش‌ [٩] تنگ‌تر يا كم ملاتر بود، تيزتر جنبد؛ چنان كه سنگ اندر هوا تيزتر جنبد [١٠] از آن كه اندر [١١] آب، پس اگر جسمى اندر خلا بجنبد و [١٢] جنبش را چاره نيست كه زمانى بود- بهره‌پذير [١٣]،- چنان كه دانسته آمدست، بايد كه جنبش آن‌

[١] بى: ما- آ- ه- د.

[٢] و جاى- ه.

[٣] آرامش جزى و طبعى- ن- جنبش خلا و آرامش قسبرى و طبعى- د.

[٤] دارد و- آ- د- ن.

[٥] همه نسخ بى: «و» الا نسختى- كب- م.

[٦] بى: شد- ن،- بى: و درست شد- ه،- بى: كه- آ،- بى: بدين حجت الخ- ق- ط- ل.

[٧] بى: بر- د- ن، بر آن بر كه- آ- كب- ق- م.

[٨] بى: را- ن.

[٩] جنبشى- ط- د- كب.

[١٠] جنبند (در هر سه جا)- ه،- بى: سنگ ل،- بى: چنانكه سنگ الخ- آ.

[١١] در- ن.

[١٢] جنبد- د- ن- كب.

[١٣] بهتره پذيرد- د- ن.