طبيعيات دانشنامه علائى - ابن سينا - الصفحة ٣ - پيدا كردن حال جنبش و طبيعت

دار است با مادّت- و جنبش، و حال مادّت دانسته آمد، بحال‌ [١] جنبش مانده است، و دانستن معنى طبيعت.

پيدا كردن حال جنبش و طبيعت‌

جنبش بحقيقت مر آن را گويند- كه اندر جاى بود، و ليكن اكنون نام معنى ديگر شده است‌ [٢]،- عام‌تر از جنبش جايگاهى‌ [٣]،- كه هر حالى- و [٤] بفعل بودنى- كه چيزى را بود،- كه وى‌ [٥] بقوت چيزى است، از جهت بقوّت بودن آن چيز، آن را [٦] جنبش خوانند، و تفسير اين آنست:

كه چيزى كه بقوّت چيزى بود [٧]، چنان كه جسمى كه بقوّت سياه بود يا [٨] ميان قوّت- و فعلش فعلى ديگر بود- كه نخست وى بود، و بوى بآن فعل ديگر كه از آن‌ [٩] قوّت است برسد، يا نبود.- بلكه از قوّت‌ [١٠] بفعل.

شود [١١] بيك دفعت.

[١] حال- ه- ط- د- ن- ظ.

[٢] شد است- ق- م- ه،- و معنى ديگر شده است- كب.

[٣] بجايگاهى- ه.

[٤] بى: و- ه- م.

[٥] بود درين-، ه- بود كروى (ظ: كزوى)- ن.

[٦] چيز كه- ه.

[٧] چيز بود- ه.

[٨] يا در- ط- د- ن،- يا از- كب.

[٩] بى: از- كب،- بر آن- د.

[١٠] از قوّتست- آ،- آن قوّت- د- ط- كب.

[١١] نبود و- آ،- شود و- ه- د- ن.