طبيعيات دانشنامه علائى - ابن سينا - الصفحة ٦ - پيدا كردن حال جنبش و طبيعت

بود- يا نه. زيرا [١] كه.

اگر مردميش كمتر شود: يا نوعش باقى بود- يا نبود [٢]- اگر نوعش باقى بود تغيّر اندر عرض‌ [٣] بود- نه اندر جنس و فصل- و بجمله حدّ، و اگر نوعش زائل شود- زائل بود [٤]، نه ناقص.

و هر چيزى كه بجنبد يا [٥] كسى از بيرون او را بجنباند، چنان كه تير را كمان‌ [٦]، و آب را كه‌ [٧] گرم شود بآتش. يا از خود جنبد [٨] چنان كه سنگ كه خود فرو شود، يا آب گرم كه خود سرد شود. و اين كه خود شود نه از [٩] جسميش را شود [١٠]، بلكه از جهت حالى و صورتى را [١١]، كه اگر جسمى را بودى هميشه بودى، و همه را يكسان بودى؛ پس از [١٢] قبل قوّتى بود [١٣]،- و [١٤] اگر بى‌خواست‌ [١٥] بود- و [١٦] بر يكسان- آن قوت را [١٧]

[١] ازيرا- ط.

[٢] نبود و- ن.

[٣] عرضى- د- كب.

[٤] بى: زائل بود- ن.

[٥] بى: بجنبد- ن،- بجنبد تا- ل.

[٦] كمان را- ه.

[٧] بى: كه- آ- د.

[٨] بجنبد- ه،- جنبند- ق.

[٩] بى: از- د- ن- ط.

[١٠] بشود- د- ن- ط.

[١٣] بشود- د- ن- ط.

[١١] بى: را- د- ه- ط- ن- كب.

[١٢] بى: از- د- اكراز- ن.

[١٤] - بى: و- د.

[١٦] - بى: و- د.

[١٥] بخواست- ه.

[١٧] بى: را- ط.