طبيعيات دانشنامه علائى - ابن سينا - الصفحة ٥٥ - پيدا كردن صورت اين چهار عناصر و فرق ميان وى و ميان كيفيت عرضى

است؛ و صورت وى است. آتش را ديگر، و آب را [١] ديگر، و هوا را ديگر، [٢] و زمين را ديگر. و اين كيفيّات اعراض‌اند، كه از آن طبيعت و صورت آيند و دليل بر آن‌ [٣] كه اين جسمها بزرگتر و خردتر شوند چون‌ [٤]: آماسيدن عصير اندر مشك- تا بشكافدش. و بزرگ شدن آب اندر آفتابه كه او را صياحه‌ [٥] خوانند- تا بشكافدش.

و محال است كه گويد كسى- كه‌ [٦]: اندر آنجا آتش اندر آمد، چندان كه نگنجد [٧] كه آتش چندان نتواند اندر آمدن كه نگنجد [٨]، و آتش آنگاه تواند اندر [٩] آمدن- كه چيزى بيرون آيد، و چون اندر آمدن‌ [١٠] و بيرون آمدن‌ [١١] برابر بود، نبايد [١٢] كه جايگاه بشكند [١٣].

[١] بى: را- ن.

[٢] بى: ديگر- د- ن.

[٣] آن بر- ق.

[٤] خوردتر شود و چون- د- ن، خوردتر شود نار چون- ه.

[٥] صباحه- م- ك.

[٦] گويند كسى كه- ق،- گويند كسى- د- ط- ن.

[٧] نكنجيد- د- ط- ن- آ- ه.

[٨] بكنجد- آ- ه- ط- د- ن.

[٩] تواند اندر اندر- ه،- تو اندر آمدن و بيرون- د.

[١٠] آمد- ك.

[١١] بى: آمدن- ط- د.

[١٢] نشايد- ط- د- ن.

[١٣] نشكند- ط.