طبيعيات دانشنامه علائى - ابن سينا - الصفحة ١٤ - آغاز سخن اندر حديث جاى

اندر يكى از وى بايستد. و دوم: كه اندر يكى از وى دو چيز نگنجد [١]، كه تا آب از كوزه بنشود [٢] سر كه اندر نيايد. و سيوم‌ [٣]: كه زير و زبر اندر جايگاه بود، و [٤] چهارم: كه گويند مر جسم را كه اندر وى است.

پس گروهى پنداشتند [٥] كه جايگاه هيولى است، زيرا كه وى پذيراست چيزى را سپس چيزى، چنان كه جاى نيز بپذيرد مر جسمى را [٦] سپس جسمى- و اين غلط است: زيرا كه هيولى پذيراء صورت است،- نه آن‌ [٧] جسم.

و گروهى گفتند [٨]: صورت است- و خلقت، زيرا كه جسم اندر ميان صورت خويش بود. و اين غلط است: زيرا كه صورت جسم- بوقت جنبش جدا نشود، و جاى جدا شود [٩]، و هم چنين هيولى.

و گروهى گفته‌اند [١٠]: كه جاى جسم آن‌ [١١] اندازه است از بعد عالم كه‌ [١٢] وى اندر وى بود؛ مثلا جايگاه‌ [١٣] آب آن بعد و مقدارست-

[١] گنجد- آ.

[٢] بشود- د،- نشود- ن.

[٣] نيارد و سيوم- ه، نيايد و سيم- د- آ.

[٤] بى: و- آ- د،- زبر كه اندر الخ- ل.

[٥] پنداشته- آ.

[٦] جاى نپذيرد الخ- ن،- جاى نيز نپذيرد مر جسمى را- د- ط،- جاى نيز نپذيرد مر جسم را- ق،- جاى نيز بپذيرد جسمى را- كب،- جاى نيز بپذيرد مر جسم را- م- ل‌

[٧] بى: آن- د.

[٨] گفته‌اند- ط- د- آ- ن- ه.

[٩] شود كه- ن.

[١٠] گفتند- ط- ه- د- ن- آ.

[١١] بى: جسم- ن،- جسم از- ق،- جسم آن اندازه‌ها- ل.

[١٢] بى: كه- آ.

[١٣] مثلا جاى- ن.