طبيعيات دانشنامه علائى - ابن سينا - الصفحة ٥٨ - سخن گفتن اندر مزاج

آخر جدا شايد كه‌ [١] شوند، كه اگر آن صورتها تباه شدى فساد بودى، نه‌ [٢] مزاج. پس قوّتهاء اصلى‌ [٣] بجاى بود، و اين كيفيتها بر گردد.

و اين قوّتها كه حكيم بزرگ گفت‌ [٤] كه بجاى بوند، نه قوّتهاء [٥] انفعالى خواسته است‌ [٦] چنان كه كم‌دانشان‌ [٧] پنداشته‌اند، بلكه قوّتهاء فعلى خواسته است‌ [٨]؛ زيرا [٩] كه:

قوّت انفعالى خود هميشه بجاى بود، و اگر چه فساد پذيرد جسم، و حكيم بجاى‌ [١٠] ماندن اين قوّت آن خواستست كه: مزاج فساد نبود، و اگر قوّت انفعالى بودى،- و قوّت شايد بودن‌ [١١] بودى، چه دليل آن بودى‌ [١٢] كه فساد نيفتادى‌ [١٣]، بلكه دليل آن بودى كه فساد اوفتادى‌ [١٤]، كه نشان فساد آتش آن بود كه از [١٥] فعل بقوّت شود [١٦].

[١] شايد كه جدا- د.

[٢] بى: نه- ك.

[٣] اصل- د.

[٤] گفته- ط،- گفته است- م- ك.

[٥] نبوند قوتهاى- د.

[٦] خواست- د- ط.

[٨] خواست- د- ط.

[٧] و ايشان- د- ن.

[٩] ازيرا- ط.

[١٠] نجاى- ك.

[١١] شايد بود- د،- نشايد بودن- ه.

[١٢] نبوذى- م- خ ك- د- ط- ن.

[١٣] نيوفتادى- ط.

[١٤] افتادى- ط- د- ن.

[١٥] بى: از- آ.

[١٦] بود- ك.