طبيعيات دانشنامه علائى - ابن سينا - الصفحة ٢ - آغاز علم زيرين و علم طبيعى

و دانسته آمد كه شناختن هستى و [١] گوهر و عرض مطلق، مر علم برين راست. و بتفصيل فرود آيد بعلم حالهاء، كمّيّت، و حالهاء [٢] كيفيّت، آن كه اندر [٣] مادّت بوند، و پيوند، دارند- بحركت و سكون.

و پيدا شد [٤] كه علم اين چنين حالهاء- يا علم طبيعى است، يا علم رياضى.

و علم طبيعى: علم آن حالها بود- كه تصوّر ايشان بى‌مادّت نبود.

و علم رياضى: علم آن حالها بود، كه هر چند كه‌ [٥] از مادّت جدا نبودند، [٦] اندر وجود، جدا بوند اندر وهم. پس تفصيل كردن‌ [٧] هستى از علم برين تا باين علم فرود آرد [٨]، و ما سببى را آغاز علم طبيعى خواهيم كردن، كه سخن پيوسته‌تر بود. [٩] و آنچه از علم رياضى‌ [١٠] اندر اين كتاب بخواهيم گفتن بآخر گوئيم، و بيكجا گوئيم‌ [١١] و هر چه از اصول‌ [١٢] بايست مر علم طبيعى را، و مر علم‌ [١٣] رياضى را اندر علم برين گفته آمد [١٤]، و چون علم طبيعى پيوند

[١] بى: و- ن.

[٢] حالات- ن.

[٣] بى: ر- ه.

[٤] پنداشتند- آ.

[٥] بى: كه- ط- د- ن.

[٦] بى: جدا- د،- جدا نبود- ط- ن.

[٧] تفصيل كردن علم- ه.

[٨] فرود آيد- ط- د- ن.

[٩] پيوسته بود- ه.

[١٠] رياضين- م.

[١١] بيكجاى گوئيم- ط- د- ن،- بيكجاى گويم- ه.

[١٢] وصول- د- ن.

[١٣] طبيعى و علم- ه.

[١٤] دانسته آمد- آخ،- گفته‌اند- ن.