طبيعيات دانشنامه علائى - ابن سينا - الصفحة ١١١ - نشان دادن بآن كه فعل عقلى نه بآلتى است جسمانى

اندر وى جوهرى شود، چون دقّ، [١] اندر نيابد.

و چهارم كه: خود را نيز از اين قبل اندر نيابد، چنان كه: وهم كه‌ [٢] خود را اندر وهم نتواند گرفتن.

و پنجم‌ [٣]- كه: چون چيز قوى را اندر يابد چيزى ضعيف را باثر وى اندر نيابد [٤]، چنان كه: چشم- كه چون آفتاب را بيند [٥]- روشنائى‌ [٦] ضعيف را سپس وى نتواند ديدن، و گوش- چون آواز بزرگ شنود آواز خرد [٧] سپس وى نشنود [٨]، و دهان- چون مزه قوىّ يابد مزه ضعيف را [٩] اندر نيابد، زيرا كه‌ [١٠] آلت جسمانى بآن چيز قوىّ مشغول شده‌ [١١] و بوى اندر آويخته‌ [١٢].

و ششم كه: چون اندر يافتن سخت قوى بود- آلت از كار بيوفتد، و باشد كه تباه گردد.

[١] بى: د ق- ق.

[٢] بى: كه- كب.

[٣] نجم- آ- ه.

[٤] نبايد- د.

[٥] بنيند- آ- ه،- بينند- ك.

[٦] روشنائى بى- د.

[٧] خورد- آ- ه.

[٨] وى نتواند شنودن- د.

[٩] بى: را- د.

[١٠] كه آن- د- كب.

[١١] شد- ق،- شده باشد- كب- ط.

[١٢] آميخته- كب.