طبيعيات دانشنامه علائى - ابن سينا - الصفحة ١٣١ - سبب خواب ديدن و آن درستيش

بگسلد، چنان كه سدّه عصب بينائى. و چنان كه‌ [١] سدّه صرع- و سكته- و فالج، و چنان كه چون دست كسى ببندند- كرانه آن دست بيش حسّ نيابد [٢]. و جنبش از وى بشود. و اين گوهر گاهى بيشتر بود [٣]- و گاهى كمتر، و ضعيفى مردم- و ناتمامى تن- بكمى اين گوهر بود، يا ببدى مزاج وى.

سبب خواب ديدن و آن درستيش‌ [٤]

و اما بوشاسپ‌ [٥] ديدن از آن بود- كه قوّت متخيّله تنها [٦] بماند، و از مشغول كردن حسّ مر او را برهد، و نفس روى از حسّ بگرداند، و از شغل حسّ فارغ بود، و [٧] طبع متخيله حكايت كردنست. و ورا سكون كم افتد. پس:

گاهى مزاج تن را حكايت كند،- چون صفرا بود [٨]- رنگهاى زرد نمايد، و چون سودا بود- رنگهاى سياه، و چون حرارت غالب بود- آتش نمايد،

[١] بى: كه- آ- ه.

[٢] پيش حس نيايد- د،- بيس حس نيابد- م- ك- ق،- بيس حس نيايد- ل.

[٣] بى: بود- كب.

[٤] بى: درستيش- ه،- درشتى‌اش نه- د.

[٥] بوشاست- م- خ ك،- بوشايست- د،- كوشاسب- ك- خ م- كب- خ ل.- بوساسب- ل،- بوشاسب بوشاسب- ق.

[٦] بتنها- آ.

[٧] بى: و- د.

[٨] بود و- م.