آثار الباقية في شرح الحاشية - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٥٧ - فى المنطق مقدمه

و نيز ميتوان براى توجيه عبارت وجوه ديگرى قائل شد بطورى كه محشى ( ره ) در ذيل « و التّفصيل اه » بآن اشاره فرموده كه ذيلا تشريح ميشود .

حاشيه : و التفصيل :

انّ القسم الاوّل عبارة عن احد معان سبعة، امّا الالفاظ او المعانى او النّقوش، او المركّب من الاثنين او الثلاثة .

و المنطق عبارة عن احد معان خمسة، امّا الملكة او العلم بجميع المسائل او بالقدر المعتدّ به الّذى يحصل به العصمة او نفس المسائل جميعا او نفس القدر المعتدّ به .

فيحصل من ملاحظة الخمسة مع السّبعة خمسة و ثلثون احتمالا يقدّر فى بعضها البيان و فى بعضها التّحصيل او الحصول حيث ما وجده العقل السليم مناسبا .

ترجمه :

تفصيل‌

تفصيل و تشريح اين وجوه آنستكه بگوئيم :

مقصود از « القسم الاوّل » ممكنست يكى از اين هفت امر باشد :

الفاظ، معانى، نقوش، الفاظ و معانى، معانى و نقوش، الفاظ و نقوش، الفاظ ومعانى و نقوظ و مراد از « المنطق » يكى از اين پنج معنا باشد :

ملكه، علم بتمام مسائل، علم بمقدار قابل اعتناء كه موجب مصون ماندن فكر از خطاء گردد، جميع مسائل، مقدار قابل اعتناء از مسائل .

بنابراين از ضرب پنج در هفت، سى و پنج احتمال حاصل ميشود كه در برخى از آنها لفظ « بيان » و در بعضى ديگر تحصيل يا حصول بايد مقدّر گرفت بآنطوريكه عقل آنرا با معناى منظور مناسب بداند .

آثار الباقية في شرح الحاشية، ص