آثار الباقية في شرح الحاشية - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ١٣٣ - وجه حصر كليات خمس

شرح : شارح گويد :

تفصيل هريك با ذكر امثله آنها عنقريب انشاء اللّه خواهد آمد .

قوله : بحسب نفس الامر :

حكماء ظرف وجود موجودات را منحصر در سه نموده‌اند :

١- عام ذهن و آن ظرف كليّات است .

٢- عالم خارج و آن ظرف است براى خصوص جزئيات و متشخّصات .

٣- عالم نفس الامر و آن اعم از دو عالم فوق بوده و اشياء در آن بواقعيت خودشان محفوظ و ثابت هستند و به تعبير برخى از بزرگان : كلّ الاشياء فيه هو هو لا غيره حتى العدم فيه عدم لا غير عدم .

قوله : فان كان تمام المشترك بين شى‌ء منها :

ضمير مستتر در « كان » به كلّى و در « منها » به افراد رجوع مى‌كند .

و مقصود از تمام المشترك بين دو چيز قدر جامعى است كه تمام صفات و امور مشترك بين آندو در آن جامع نهفته بوده بطوريكه وجود جامع وجود اجمالى تمام آن امور باشد مثل حيوان نسبت به انسان و بقر كه هيچ امر مشترك بين ايندو از حيوان خارج نيست .

قوله : او خارجا عنها :

عطف است به « جزء حقيقتها » بنابراين ضمير مؤنث به « افراد » عائد است .

حاشيه : قوله : المقول .

اى المحمول .

قوله : فى جواب ما هو :

آثار الباقية في شرح الحاشية، ص