آثار الباقية في شرح الحاشية - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٣٦٠ - عكس ترتيب

النتيجة مع ذلك قابلة للانعكاس كما فى الاوّل و الثانى و الثالث و الثامن ايضا ان انعكست السّالبة الجزئية كما اذا كانت احدى الخاصّتين دون البواقى .

ترجمه و شرح :

٢- عكس ترتيب‌

مرحوم محشّى در ذيل كلام مصنّف كه مى‌گويد « او بعكس الترتيب » ميفرمايند :

دليل دوّم اينستكه جاى صغرى و كبرى را عوض مينمائيم تا بشكل اوّل برگردد البتّه اين دليل در ضروبى جارى است كه كبرى موجبه و صغرى كلّى باشد تا بتوانيم آنرا بشكل اوّل ارجاع دهيم علاوه بايد نتيجه‌اى كه از شكل اوّل حاصل ميشود قابليّت براى عس را داشته باشد و اين دليل فقط در ضرب اوّل و دوّم و سوّم جريان دارد نه در ضروب ديگر .

امّا ضرب چهارم و پنجم و هفتم بجهت اينكه كبراى اين ضروب سالبه است و صلاحيّت براى صغراى شكل اوّل را ندارد و امّا ضرب ششم بخاطر اينكه صغرايش جزئى است و كبراى شكل اوّل را تأمين نمى‌نمايد و امّا ضرب هشتم اگر چه مقدّمتين آن واجد شرائط شكل اوّل است ولى نتيجه‌اش سالبه جزئيه است و سالبه جزئيه عكس نميشود مگر اينكه جهت در نتيجه ضروريه مادام الوصف يا دائمه مادام الوصف باشد ( يعنى مشروطه خاصه و عرفيه خاصه باشد ) كه در اينصورت همانطوريكه قبلا گفتيم اگر چه سالبه جزئيه باشد داراى عكس مى‌باشند .

آثار الباقية في شرح الحاشية، ص