آثار الباقية في شرح الحاشية - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٢٦٥ - عدم عكس در قضيه سالبه جزئيه
ولى عكس آن يعنى سلب محمول اعم از موضوع اخص بطرز سلب جزئى صحيح نيست لذا در قضيّه مذكور عكس آن كه « بعض الانسان ليس بحيوان » باشد صادق نميباشد .
حاشيه : قوله : او المقدّم :
مثلا يصدق : « قد لا يكون اذا كان الشئ حيوانا كان انسانا » و لا يصدق « قد لا يكون اذا كان الشئ انسانا كان حيوانا .
ترجمه : مرحوم محشّى در ذيل كلام مصنّف يعنى « او المقدّم » ميفرمايند :
مثلا قضيّه شرطيّه : قد لا يكون اذا كان الشئ حيوانا كان انسانا ( يعنى گاهى اينطور نيست كه اگر موجودى حيوان باشد انسان هم باشد ) حكم مزبور صحيح و صادق است در حاليكه عكس آن كاذب مىباشد و آن عبارتست از :
قد لا يكون اذا كان الشئ انسانا كان حيوانا ( يعنى گاهى اينطور نيست كه اگر موجودى انسان باشد حيوان هم باشد ).
و حاصل آنكه سالبه جزئيه چه حمليّه بوده و چه شرطيه عكس ندارد .
متن : و امّا بحسب الجهة:
فمن الموجبات تنعكس الدّائمتان و العامّتان حينيّه مطلقه.
ترجمه : و امّا عكس قضاياى موجّهه :
پس از قضاياى موجّهه موجبه دائمتان و عامّتان عكسشان حينيّه مطلقه است .
حاشيه : قوله : و امّا بحسب الجهة :
يعنى انّ ما ذكرناه هو بيان انعكاس القضايا بحسب الكمّ و الكيف و امّا بحسب الجهة الخ .
آثار الباقية في شرح الحاشية، ص