آثار الباقية في شرح الحاشية - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٢٣٨ - مناط ايجاب و سلب در مانعة الخلو

مثال منفصله سالبه : قد لا يكون هذا الشئ امّا ان يكون اسودا او ابيضا .

گاهى اينطور نيست كه اين چيز يا سياه باشد و يا سفيد .

حاشيه : قوله : فشخصيّة :

كقولك : ان جئتنى اليوم اكرمك .

ترجمه : مرحوم محشّى در ذيل كلام مصنّف كه ميگويد « فشخصيّه » ميفرمايد :

قضيّه شرطيّه شخصيه مانند اينكه بگوئى : ان جئتنى اليوم اكرمك .

يعنى : اگر در امروز نزد من آئى تو را اكرام ميكنم .

كه در اينمثال اكرام بر آمدن در خصوص امروز معلّق شده لذا قضيّه شخصيّه است .

حاشيه : قوله : و الّا .

اى و ان لم يكن الحكم على جميع تقادير المقدّم و لا على بعضها بان يسكت عن بيان الكلّيّة و البعضيّة مطلقا .

ترجمه : مرحوم محشّى در ذيل عبارت مصنّف يعنى « و الّا » ميفرمايد :

مقصود اينست كه حكم بر جميع حالات و اوضاع مقدّم و نيز بر برخى از آنها معلّق نباشد باينمعنا كه قضيّه از بيان كلّى بودن حكم يا جزئى بودن آن ساكت باشد نه جزئى بطور معيّن، قضيّه شخصيّه باشد و نه بنحو غير معيّن تا قضيّه جزئيّه پديد آيد .

حاشيه : قوله : فمهمله :

نحو اذا كان الشئ انسانا كان حيوانا .

آثار الباقية في شرح الحاشية، ص