آثار الباقية في شرح الحاشية - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٢٢٩ - مناط ايجاب و سلب در منفصله حقيقى

اينطور نيست كه عدد يا زوج باشد و يا منقسم به دو قسم متساوى گردد .

زيرا بين ايندو معنا تنافى نميباشد .

حاشيه : قوله : و هى الحقيقيّة :

فالمنفصلة الحقيقيه ما حكم فيها بتنافى النسبتين فى الصّدق و الكذب كقولنا : امّا ان يكون هذا العدد زوجا و امّا ان يكون هذا العدد فردا .

او حكم فيها بسلب تنافى النسبتين فى الصّدق و الكذب نحو قولنا :

ليس البتّة امّا ان يكون هذا العدد زوجا او منقسما بمتساويين .

ترجمه و شرح :

منفصله حقيقيه و تعريف آن‌

مرحوم محشّى در ذيل كلام مصنّف كه ميگويد : « و هى الحقيقية » ميفرمايند :

قضيّه منفصله حقيقيه آنست كه در آن حكم شود به تنافى داشتن دو نسبت در صدق و كذب باينمعنا كه نه با هم در موردى اجتماع مى‌كنند و نه ميتوان موضعى را يافت كه از هردو خالى باشد .

مناط ايجاب و سلب در منفصله حقيقى‌

مناط موجبه بودن منفصله حقيقيه اينست كه در آن حكم به تنافى دو نسبت در صدق و كذب شود مانند مثاليكه قبلا گذشت يعنى :

اين عدد يا زوج است و يا فرد .

و ملاك سلب اين استكه در آن حكم به عدم تنافى و سلب آن در صدق و كذب گردد نظير مثال دوّم يعنى :

آثار الباقية في شرح الحاشية، ص