آثار الباقية في شرح الحاشية - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ١٧٩ - مبحث تصديقات

ترجمه : مرحوم محشى در ذيل « محمولا » كه در عبارت مصنّف وارد شده ميفرمايند :

در قضيه خبريه محكوم به را بخاطر اين محمول گويند كه آنرا بجهت حمل بر موضوع جعل و قرار داده‌اند همچون : قائم در مثال زيد قائم .

حاشيه : قوله : و الدّال على النسبة :

اى اللّفظ المذكور فى القضية الملفوظة الّذى يدلّ على النسبة الحكميّة يسمّى رابطة، تسمية الدّال باسم المدلول، فانّ الرّابطة حقيقة هى النسبة الحكميّة .

و فى قوله : « و الدّال على النّسبة » اشارة الى انّ الرّابطة اداة لدلالتها على النسبة الّتى هى معنى حرفىّ غير مستقل .

ترجمه : مرحوم محشّى در ذيل « و الدّال على النسبة » كه در كلام مصنّف آمده ميفرمايد :

لفظى كه در قضيّه لفظيّه دلالت بر نسبت حكميّه ( يعنى نسبت بين محمول و موضوع ) مى‌نمايد از باب ناميدن دال را بنام مدلولش رابطه مى‌گويند چه آنكه در حقيقت نفس اين نسبت موجب حصول ربط بين موضوع و محمول مى‌باشد نه لفظ و نماينده آن .

مثلا در قضيه زيد هو القائم كلمه هو نماينده نسبت بين طرفين است و در واقع همان نسبت حكميّه بين ايندو ارتباط برقرار كرده ولى به لفظ مزبور يعنى « هو » رابطه گفته‌اند .

تبصره‌

در تعبيرى كه مصنّف از رابطه نمود و گفت « و الدّال على النسبة » اشاره است باينكه رابطه مى‌بايد اداة و بعبارت ديگر از حروف باشد زيرا شأن رابطه دلالت بر نسبت است و نسبت از معانى حرفى و غير مستقل‌

آثار الباقية في شرح الحاشية، ص