آثار الباقية في شرح الحاشية - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ١٦ - كلام مصنف در حاشيه كشاف و دفع اعتراض مرحوم محشى

شارح گويد :

برخى از شارحين جواب مصنّف را نپسنديده و بآن دو اعتراض نموده‌اند كه از نظر قاصر اعتراض تمام نيست و خلاصه دو اعتراض با جوابيكه بنظر حقير رسيده در ذيل مى‌نگاريم :

اعتراض اوّل و جواز از آن‌

هدايت در آيه شريفه‌ «انّاهديناه النجدين» و در آيه‌ «انّاهديناه السّبيل امّا شاكرا و امّا كفورا» به مفعول دوّم بدون حرف جرّ متعدّى شده با آنكه بمعناى ارائه است زيرا آيه آوّل در مقام امتنان مى‌باشد و ايصال به راه خير و شرّ منافات با امتنان دارد و در آيه دوّم اگر معناى ايصال مراد باشد محذور ضلالت بعد از رسيدن به حق لازم خواهد آمد .

امّا جواب از آيه اوّل آنكه ايصال به راه خير و شرّ عين امتنان است نه آنكه با آن منافى باشد بلكه ميتوان گفت حدّ اعلاى امتنان اينستكه وجود اقدس حقتعالى طريق خير و راه شرّ را باين نحو از هدايت به بنده‌اش بنماياند و از اين گذشته مقصود از « النجدين » طبق برخى از روايات ولايت امامين همامين الحسن و الحسين سلام اللّه عليهما است چنانچه در تفسير شريف نور الثقلين از تفسير على بن ابراهيم قمى اين روايت را نقل مى‌نمايد و بنابراين اشكال مزبور قطعا وارد نيست .

امّا جواب از آيه دوّم آنكه از التزام باينكه هدايت در اين آيه بمعناى ايصال الى المطلوب است هيچ محذورى لازم نمى‌آيد زيرا كفر و شكر در اين آيه بمعناى ترك و فعل است چنانچه در اصول كافى باسنادش به حمران بن اعين چنين آمده :

قال : سئلت ابا عبد اللّه عليه السّلام عن قول اللّه عزّ و جلّ‌ «انّاهديناه السبيل امّا شاكرا و امّا كفورا» قال : امّا آخذا فهو شاكر و امّا تارك فهو كافر .

آثار الباقية في شرح الحاشية، ص