اصلا ماهیت آن عوض می‌شود ، یعنی یک شی که قبلا مایع بود حالا شد گاز تغییر ماهیت می‌دهد . در اثر این تغییر ماهیت قهرا قوانینی که قبلا بر آن‌ حاکم بود که مثلا چون مایع بود قوانین مایعات بر آن حاکم بود دیگر نمی‌تواند حاکم باشد ، قوانین دیگری که قوانین گازها مثلا باشد بر آن حاکم‌ است اینکه تغییر کمی منجر به تغییر کیفی می‌شود در نتیجه همان تضاد است‌ ، چون گفتیم در نتیجه حرکت است ، و حرکت معلول تضاد می‌باشد درجه‌ حرارت که بالا می‌رود ، و به عبارت دیگر تغییر کمی که بیشتر می‌شود ، به‌ معنی این است که تضاد درونی شی بیشتر می‌گردد ، و این که تغییر کمی تبدیل‌ به تغییر کیفی می‌شود معنایش این است که این تضاد و کشمکش به نهایت‌ درجه خود رسیده است ، و در نهایت درجه ، آن ضدی که از درون اصل خودش‌ به وجود آمده بود ( گفتیم هر شی ضد خودش را در درون خودش دارد ) پیروز شده است ، و آن که پیروز می‌شود ، تضاد که به مرحله نهایی می‌رسد ، این‌ حالت انقلابی که بوجود می‌آید ، در واقع حالت سوم به وجود آمده حالت اول‌ در واقع حالت تولد است : همان ابتدا که شی به وجود می‌آید حالت دوم‌ حالت رشد شی است ، حالت برخورد شی با ضد خودش ، و حالت سوم آن حالت‌ تغییر کیفی است ، آن حالتی که این دو ضد بالاخره به شکل یک شی سوم در می‌آیند که مرحله تکامل یافته آن است . پس همیشه جریان طبیعت چنین جریانی است : شی به وجود می‌آید در حالی‌ که ضد خودش را در درون خودش دارد ، کشمکشی بین خودش و نفی خودش ، خودش و انکار خودش به وجود می‌آید ، این کشمکش منجر به حرکت می‌شود ، و در نهایت امر این دو با یکدیگر به