ناخن انسان هم دلالت می‌کند ، بلکه در هر مویی از مویهای بدن انسان ، یا در هر رگ از رگهای بدن انسان یک دلالتی هست از این جهت انسان شبیه‌ اشیاء دیگر است ، اما آموزشهایی هست که از مختصات نفس انسان است که‌ گفتیم قرآن هم [ برای نفس انسان از نظر پی بردن به خدا ] حساب جداگانه‌ باز کرده این که می‌گویم " حساب جداگانه " برای این است که مثلا می‌گوید : « و فی الارض آیات للموقنین »در زمین ، نشانه هاست برای اهل یقین ، کسانی که بخواهند به مقام یقین برسند بدیهی است انسان هم در زمین است و بیرون از زمین نیست ، ولی راجع به انسان می‌فرماید : « و فی انفسکم »[١] و در خود شما اختصاص می‌دهد یا در آیه دیگر می‌فرماید : « سنریهم آیاتنا فی الافاق و فی انفسهم حتی یتبین لهم انه الحق »[٢] . حساب آفاق ( عالم بیرون ) را یک حساب جداگانه ذکر می‌کند . می‌توانست انسان را هم‌ جزء آفاق ذکر بکند ، ولی برای " خود " انسان جدا حساب باز کرده : « و فی انفسهم ».

آموزشهای نفس انسان در خداشناسی

آن درسها و آموزشهای خاص چیست ؟ این آموزشها خیلی زیاد است من به آن‌ آموزشهای عرفانی که یک نفس سالک پس از مراقبه های خیلی زیاد که گوش‌ قلب و چشم دلش باز می‌شود و با درون خودش عالم

[١] سوره ذاریات ، آیات ٢٠ و . ٢١ [٢] سوره فصلت آیه . ٥٣ [ ترجمه : ما نشانه های خود را در جهان و در نفسهایشان به آنها می‌نمایانیم تا بر آنان روشن گردد که او حق است ] .